الرّفع على الخبريّة فى الصّورتين نحو « امرك سير سير » و « انّما سيرك سير البريد » .
ترجمه و شرح :
مصنّف گويد :
همچنين است مفعول مطلقى كه مكرّر وارد شده و نيابت از فعل نموده و به اسم عين مستند باشد .
شارح گويد :
و : يكى ديگر از موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق آنجائى است كه مفعول مطلق مصدر مكرّر بوده و از فعل نيابت كرده و به اسم عين نسبت داده شده باشد مانند :
زيد سيرا سيرا ( زيد سير مىكند سيركردنى ) .
در اينمثال « سيرا » مفعول مطلق و مصدرى است كه تكرار شده و نيابت از فعل كرده و به اسم عين و ذات يعنى « زيد » نسبت داده شده و تقدير كلام : زيد يسير سيرا سيرا مىباشد .
سپس مصنّف گويد :
و همچنين است مفعول مطلقى كه محصور بوده و از فعل نيابت نموده و به اسم ذات نسبت داده شده باشد .
شارح گويد :
ز : يكى ديگر از موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق آنجائى است كه مفعول مطلق مصدرى باشد كه بواسطه « الّا » يا « انّما » محصور بوده و از فعل نيابت كرده و باسم ذات نسبت داده شده باشد مانند :
ما انت الّا سيرا ( نيستى تو مگر آنكه سير مىكنى سيركردنى ) .
شاهد در « سيرا » است كه محصور به « الّا » واقع شده و از فعل نيابت كرده است لذا حذف عاملش واجب است و اينمثال در تقدير : ما انت الّا تسير سيرا مىباشد .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 904
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٠٤