به صيغه ماضى است .
و اتّصال « ان » بفعل مضارع قليل و نادر مىباشد مانند فرموده حقتعالى :
و ان يكاد الّذين كفروا ( نزديك بود كه كافران چشم زخم بزنند تو را ) .
شاهد در اتّصال ان مخفّفه از مثقّله است به فعل ناسخ كه به صيغه مضارع آمده و آن نادر و كمياب است .
و نيز اتّصال آن بفعل غير ناسخ نادر و قليل است اعمّ از آنكه به صيغه ماضى بوده يا مضارع باشد مانند قول عاتكه :
شلّت يمينك ان قتلت لمسلما * حلّت عليك عقوبة المتعمّد
يعنى : خشك باد دست راست تو بدرستيكه كشتى مسلمانى را و فروآيد برتو عقوبت و عذاب كسى كه از روى عمد و قصد گناهى را مرتكب شده باشد .
شاهد در اتّصال ان مخفّفه است به فعل غير ناسخ يعنى « قتلت » .
سپس مصنّف گويد :
اگر « انّ » مخفّف شود اسمش حذف مىشود و جملهاى كه بعد از آن قرار گرفته بايد خبرش باشد .
شارح گويد :
حاصل كلام آنست كه اگر « انّ » مفتوحه مخفّف شد اسمش ضمير شأنى است كه محذوف مىباشد و بايد توجّه داشت كه عمل اينحرف باطل نميشود بخلاف « انّ » مكسوره كه در صورت حصول تخفيف گفتيم عملش باطل مىگردد و جهت عدم بطلان عمل « انّ » اينستكه اينحرف از « انّ » مكسوره بفعل شبيهتر مىباشد لذا عملش قوىتر بوده از اينرو پس از حصول تخفيف نيز بقوّت عمل خويش باقى است چنانچه اين تعليل را مصنّف در شرح كافيه آورده است .
و امّا اينكه مصنّف گفت پس از حصول تخفيف جمله بعد از آن خبرش