الذكورية من خمسة ، و مضروب إحديهما في الأخرى عشرون ، و مضروب المرتفع في اثنين أربعون فله على تقدير فرضه ذكرا " ستة عشر " ، و على تقديره اثني " عشرة "
و نصفهما ثلاثة عشر . و الباقي بين الذكر و الأنثى أثلاثا .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
و اگر خنثى با هردو جمع شده باشد نصيبش از چهل سهم سيزده سهم است .
شارح ( ره ) مىفرماين :
زيرا فريضه بفرض مؤنث بودن خنثى از چهار حساب مىشود چون اصل مال به چهار قسم تقسيم شده كه به پسر دو سهم و به هريك از مؤنث و خنثى يك سهم بايد داده شود كه مجموعا چهار سهم مىگردد ، و در صورتى كه مذكّر باشد آن را از پنج بايد حساب نمود زيرا نصيب هركدام از دو مذكّر دو سهم بوده و سهم مؤنث يك مىباشد و مجموع آنها پنج سهم است .
و چون دو عدد چهار و پنج متباين بوده در هم ضرب كرده و حاصلش كه عدد بيست مىشود دو برابر نموده نتيجه عدد چهل بدست مىآيد پس خنثى بفرض مذكّر بودن شانزده سهم مىبرد چه آنكه بهريك از دو مذكردو برابر مؤنث مىرسد از اينرو به دختر هشت سهم و به مذكّر شانزده و به خنثى نيز بايد شانزده سهم داده شود .
و بفرضى كه مؤنث باشد ده سهم به او داده مىشود چون بهركدام از دو مؤنث نصف پسر بايد داد از اينرو به پسر بيست سهم و به دختر ده و به خنثى نيز ده سهم بايد بدهيم .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 217
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٧