جواب
اين تفسير با اطلاقى كه دارد صحيح نيست يعنى تحجير مطلق ديوار كشيدن بدور چيزى نيست تا شامل معادن نيز بشود بلكه اصطلاحا تحجير عبارت است از اينكه دور زمين را ديوار كشيده تا سپس احيائش كنند بلكه نفس كشيدن ديوار اجمالا احياء زمين محسوب مىشود ولى نه بطور مطلق تا حصار كشنده نسبت به آنچه در زمين محصور است يا مالك شده يا حقّ اولويّت پيدا نمايد حتى نسبت به معادن ظاهر و آشكار در آن بلكه تمام مردم در اين قسم از معادن با هم متساوى هستند چه آنكس كه حصار و ديوار كشيده و چه ديگران .
چنانچه امام عليه السلام نيز از اين نظر با رعيّت تفاوتى ندارد و به عبارت ديگر :
معادن ظاهره از جمله انفال نيست كه اختصاص به امام عليه السلم داشته باشد .
قوله : و هو غير متصوّر : ضمير [ هو ] به اظهار راجعست .
قوله : لظهورها : ضمير مجرورى بمعادن ظاهره عود مىكند .
قوله : بل التحجير : يعنى بلكه تحجير نيز غير متصوّر است .
قوله : لانّه الشروع بالاحياء : ضمير در [ لانّه ] به تحجير راجع است .
قوله : و ادارة نحو الحائط : يعنى دور چيزى را ديوار كشيدن .
قوله : احياء للارض على وجه : كلمه [ على وجه ] يعنى اجمالا و مقصود از آن اين است كه :
كشيدن ديوار بدور زمين اجمالا احياء آن محسوب شده و صرفا برخى
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 488
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٨٨