گردد پس كسب بعد از وفات مولا و قبل از فوت آن شخص حكم كسى را دارد كه پيش از مرگ مولى تحصيل نموده باشد يعنى تعلّق به ورثه مولى دارد زيرا فرض اين است كه در اين هنگام هنوز به رقيّت باقيست .
فرع
اگر مملوك مدبّر ادّعاء كند كسب متأخّر از موت معلّق عليه بوده ، بنا بر اين مال خود او است و ورّاث اين معنا را انكار نموده و بگويند قبل از آن و در زمان رقيّت بوده فلذا مال ما مىباشد حكم آنست كه مدبّر قسم بخورد زيرا اصل عدم تقدّم كسب بر موت مىباشد .
قوله : و لو استفاده بعد الوفاة : ضمير فاعلى در [ استفاده ] به مدبّر و ضمير مفعولى به كسب راجعست .
قوله : فله جميع كسبه : ضميرهاى مجرورى به مملوك مدبّر راجع است .
قوله : ان خرج من الثّلث : يعنى جميع او از ثلث ما ترك آزاد شود .
قوله : و الّا فبنسبة ما اعتق منه : يعنى و اگر مقدارى از وى آزاد شد به همان مقدار و نسبت كسب مال وى مىباشد مثلا اگر ثلث ما ترك بقد نصف قيمتش بوده بنابراين به همين مقدار از او آزاد گشت و مبلغ 1000 تومان كسب نمود مقدار 500 تومان مال وى و بقيّه مال وارث است
قوله : هذا اذا كان تدبيره معلّقا على وفاة المولى : مشاراليه [ هذا ] حكم مذكور بوده و ضمير در [ تدبيره ] به مملوك عود مىكند .
قوله : فلو كان معلّقا على وفاة غيره : ضمير در [ كان ] به تدبير و در [ غيره ] به مولى راجعست .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 62
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٢