ى : با جهالت عوض كتابت صحيح نيست چنانچه كتابت بر عين نيز درست نمىباشد يعنى نبايد عوض در آن عين قرار داده شود .
شارح ( ره ) در دنبال [ مع جهالة العوض ] مىفرماين :
بلكه شرط است عوض مضبوط و معلوم باشد همچون عوض در بيع نسيه و اگر عوض متاع باشد كتابت حكم بيع سلم را پيدا مىكند كه عوض بايد در آن معلوم باشد و آنچه در بيع سلم مورد منع است در اينجا نيز عوض قرار دادنش ممتنع مىشود .
و بدنبال [ و لا على عين ] مىفرماين :
زيرا عين اگر مال مولى باشد پس تبديل آن به مملوك كه هردو عين مال مولى هستند معاوضه نمىباشد و اگر از آن غير مولى است عوض قرار دادن آن مثل اينستكه در بيع ثمن مبيع را از مال غير مشترى قرار بدهند يعنى كتابت فضول مىشود .
و اگر غير يعنى صاحب عوض كتابت را كه بر ملك واقع شده اجازه دهد اين كتابت در قوّه اينست كه عبد با آن عوض مورد بيع قرار گرفته از اينرو اگر كتابت را بيع بدانيم صحيح بوده و در غير اين صورت در آن دو احتمال است :
1 - بگوئيم صحيح است زيرا اصالة الصّحة مقتضى آنست .
2 - ملتزم شويم به بطلانش زيرا چنين كتابتى بر خلاف معهود شرعى است چنانچه از اشتراط اجل اين معنا معلوم و روشن گرديد .
قوله : بل يعتبر ضبطه كالنسيئة : ضمير در [ ضبطه ] به عوض راجع است و مقصود از [ نسيئه ] عوض نسيئه مىباشد .
قوله : و ان كان عرضا فكالسّلم : ضمير در [ كان ] بعوض راجع
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 112
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٢