الف : آنكه معلّق بر شرط يا صفت نباشد .
ب : آنكه با لفظ [ اللّه ] آن را واقع سازند در حالى كه در مورد بحث مجرى صيغه ، صيغه ايلاء معلّق را بحسب فرض مىخواهد بعنوان يمين به كار ببرد يعنى قسم را با ايلاء مىخواهد واقع بسازد نه با لفظ جلاله .
قوله : و لا يقع لو جعله يمينا : ضمير در [ يقع ] و ضمير منصوبى در [ جعله ] به ايلاء راجعست و حاصل مراد آنكه :
ايلاء را اگر بخواهد صيغه يمين قرار دهد درست نيست مثلا صيغه :
ان شرت الدّواء فواللّه لاجامعتك كه عبارت است از ايلاء معلّق و گفتيم بعنوان ايلاء واقع نمىشود اگر مجرى صيغه آن را بجاى صيغه قسم به كار برد و بعنوان يمين از آن استفاده كند صحيح نيست .
قوله : قاصدا تحقيق الفعل : مقصود از [ فعل ] ترك جماع مىباشد .
قوله : على تقدير المخالفة : يعنى اگر زن مخالفت كرده و فعلى را كه ترك جماع بر آن معلّق شده انجام دهد .
قوله : زجرا لها عمّا علّقه عليه : ضمير در [ لها ] به زوجه راجع بوده و ضمير فاعلى در [ علّقه ] به زوج و ضمير مفعولى به ترك جماع عود كرده و ضمير مجرورى در [ عليه ] به ماء موصوله بر مىگردد .
قوله : و بهذا : يعنى و به اينكه در قسم بر فعل قصد انزجار زن از فعل است .
قوله : يمتاز عن الشّرط : ضمير در [ يمتاز ] به قسم بر فعل راجع است .
قوله : مع اشتراكهما : يعنى قسم و شرط .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 40
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٠