اگر با تو همبستر شدم فلان همسر ديگرم مطلّقه باشد .
يا در صيغه عتق بگويد :
ان وطئتك فعبدى حرّ ( اگر با تو همبستر شدم بندهام آزاد باشد ) .
و وجه بطلان اين قسم آنست كه دو عبارت مذكور قسم به غير لفظ جلاله مىباشند .
مؤلف گويد :
مقصود اين است كه بجاى لفظ [ اللّه ] اگر بخواهند در صيغه قسم طلاق همسر يا عتق بنده را به كار ببرند قسم واقع نمىشود چون همانطورى كه قبلا گفته شد قسم صرفا به لفظ [ اللّه ] بايد واقع شود نه غير آن ، بنابراين اگر در صيغه قسم از ايلاء و طلاق و عتق استفاده شود قسم باطل و اساسا واقع نمىگردد .
قوله : احدى زوجاته : اين كلمه تفسير است براى [ فلانة ] .
قوله : لانّه يمين به غير اللّه تعالى : ضمير در [ لانّه ] به كلّ واحد من الحلف بالطّلاق و العتاق راجعست .
متن :
( و يشترط في المؤلي الكمال ) بالبلوغ و العقل ( و الاختيار و القصد ) إلى مدلول لفظه ، فلا يقع من الصبي و المجنون و المكره و الساهي و العابث و نحوهم ممن لا يقصد الإيلاء .
مبحث شرايط مولى « ايلاءكننده »
شرح فارسى :
مرحوم مصنّف مىفرماين :
در ايلاءكننده شرطست كه اوّلا بواسطه بلوغ و عقل كامل بوده .