لازم به تذكّر است كه انعقاد آن مشروط ابه اين نيست كه بلغت خاصّى واقع شود بنابراين چه به عربى خوانده و چه به غير آن اجراء گردد ايلاء در خارج محقّق مىشود .
شارح ( ره ) در ذيل امر اوّل يعنى اشتراط اجراء ايلاء بالفظ جلاله مىفرماين :
همانطوريكه در مطلق يمين اين امر شرط است .
و پس از آن مىفرماين :
مقصود از [ اسم اللّه ] اسمائى است كه اختصاص بحضرتش داشته يا غالب در او استعمال مىشود چنانچه تحقيق آن در كتاب يمين گذشت ، بنابراين به غير اسماء مختصّه و غالبه هرگز ايلاء واقع نمىشود اگر چه از اسمائى بوده كه در مقام تعظيم حضرتش جلّ و على به كار رود .
و دليل اين حكم آنست كه ايلاء يمين خاصّى است و وجود مقدّس نبوّى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درباره يمين فرمودند :
كسى كه قسم مىخورد ، لازم است يا به لفظ [ اللّه ] قسم خورده و يا سكوت اختيار كند .
و سپس مىفرماين :
همانطورى كه مصنّف عليه الرّحمه فرموده نيّت ايلاء در وقوع آن كافى نبوده بلكه نياز به تلفّظ دارد ولى در عين حال لغت خاصّى در آن اعتبار و ملاحظه نشده بلكه به عربى و غير آن واقع مىگردد و دليل آن اينستكه :
ايلاء بهر زبانى كه واقع شود عرفا عنوان [ ايلاء ] به آن صادق است .
قوله : الّا باسم اللّه المختصّ به : ضمير در [ به ] به اللّه تع راجعست نظير لفظ جلاله و [ الرّحمن ] .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 16
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٦