نظريّه خود آگاه باشد يعنى مبيع را بدقّت ديده و به قيمت آن از نظر خود مطلع شود نه آنكه قيمت به نحوى نزد وى معلوم بوده كه هيچگونه اختلافى بين او و مشترى نبوده و نزاع مرتفع باشد .
بنابراين شفيع وقتى به نظر خود قيمت شقص را معين نمود و به آن آگاه شد جايز است اخذ بشفعه كند و پس از اخذ بشفعه و تملك نمودن شقص و حصه فروخته شده نزاع بين او و مشترى واقع مىشود و در اين نزاع چنانچه گفتيم مشترى مدعى و وى منكر است .
و احمتال ديگرى كه در اينجا بوده و طبق اين احتمال نيز قول مشترى مقدم است آنكه ممكن است چه بسا شفيع در ابتداء شقص را به رضايت مشترى تملك كرده ولى پس حصول تملك و در وقت دادن ثمن مشترى منصرف شده و با وى در مقام منازعه برآمده و ثمن بيشترى را ادعاء كند و در اين احتمال نيز مشترى مدعى است و شفيع منكر و على القاعده با قول شفيع بر مشترى مقدم مى باشد .
ظهور فائده
شارح ( ره ) مىفرماين :
و اما ثمره و فائدهاى كه بين قول مشهور و رأى مردم مىباشد اين استكه :
اگر هردو بيّنه داشتند طبق فرموده مشهور لازم است شفيع بر بيّنه مشترى مقدم شود و بنابر قول دوم بايد بيّنه مشترى را