شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
شاهد حق اقامه شهادت ندارد مگر آنكه علم قطعى و جزمى به مشهودبه داشته باشد ، و وجود خط كافى نبوده گرچه خط را خود شاهد حفظ نموده و از تزوير نيز در امان باشد بلكه اگرچه شخص ثقه و مطمئنى با آن خط شهادت دهد معذلك شاهد به امثال اين امور نمىتواند استناد جسته و آنها را مدرك شهادت خود قرار دهد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
حكم مزبور اصح قولين در مسئله است و دليل آن فرموده پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است به كسى كه خورشيد را بوى نشان داده و سپس بوى فرمودهاند :
مشهودبه اگر مثل خورشيد بارز و آشكار بود پس شهادت بده و در غير اين صورت آن را واگذار .
برخى از فقهاء فرمودهاند :
اگر بر ثبوت حق خط موجود بود و ثقه نيز به آن شهادت داد و شخص مدعى نيز خود از ثقات باشد شاهد مىتواند به آنچه از خط يا مهر برايش علم حاصل شده استناد جسته و شهادت دهد و دليل آن را روايتى قرار داده كه شاذ و نادر است .
قوله : و لا يقيمها الشاهد : ضمير مؤنث بشهادت راجع است .
قوله : و لا يكفى الخط بها : ضمير مؤنث بشهادت عود كرده و از آن مشهود به اراده شده است .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 267
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٦٧