و بسا در عموم معناى مجنون مغمى عليه [ بيهوش ] نيز داخل مىشود زيرا مقصود از مجنون مقابل عاقل است قهرا مست و بيهوش نيز واجد اين معنا بوده و بالمآل نمازهائى كه در مدّت اغماء از وى فوت مىشود قضاء ندارد و مشهور درباره او تعميم داده و فرمودهاند :
حتّى اگر حدوث اغماء بواسطه تناول غذائى بوده كه منجر به آن شده باشد مشروط به اينكه يا جهل به آن داشته يعنى نداند غذاء كذائى او را به اين حال ميكشاند يا بداند و ليكن از روى اجبار و اكراه تناول نموده و يا اختيارا آن را بخورد ولى حاجت و نياز او را به تناول مجبور ساخته باشد .
و مرحوم مصنّف نيز در كتاب ذكرى قيود مزبوره را ملاحظه نموده و حكم مغمى عليه را به آنها مقيّد كرده است .
پس از آن مىفرماين :
در مجنون به معناى عام و وسيعش گفتيم اگر سبب اختيارى و با قصد و بدون احتياج باشد قضاء از وى ساقط نيست ولى در زن حائض و نفساء سقوط قضاء بطور مطلق بوده و بدون ملاحظه قيدى از قيود مىباشد يعنى اگر وى اختيارا با وسيلهاى خود را حائض يا نفساء نمود و نماز را ترك كرد قضاء حتى در اين صورت از وى ساقط است و در فرق بين آن و مجنون شارح ( ره ) مىفرماين :
اختلاف اين دو حكم از اينرو است كه قضاء در حقّ حائض و نفساء اساسا غير مشروع است بنابراين سقوط قضاء از ايشان عزيمت و حتمى است اعمّ از اينكه از راه معصيت خود را موضوع سقوط قرار داده يا از طريق مجراى طبيعى مشمول آن شده باشند چه آنكه عزيمت منوط و وابسته
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 279
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٧٩