از اين گذشته معنا نيز طبق گفته كسائى صحيح نيست زيرا اگر « من » را زائده بدانيم معنا چنين مىشود :
شديدترين مردم از حيث عذاب مجسّمهسازها هستند درحاليكه اينطور نيست كه عذاب ايشان از ساير مردم بيشتر باشد بلكه اينگروه نيز برخى از أشد العذابها مىباشند پس « من » را نميتوان زائده دانست بلكه بمعناى تبعيض مىباشد .
تخفيف انّ وعمل آن
گاهى « انّ » مخفّف شده وتشديدش ساقط مىگردد در اينحال قليلا عمل كرده وكثيرا مهمل از عمل مىباشد .
واز كوفيّون نقل شده كه ابدا اين لفظ مخفّف نميشود وهرگاه آنرا مخفّف استعمال نمودند مثل : ان زيد لمطلق .
پس بايد توجّه داشت كه « ان » نافيه بوده ولام بر سر خبر بمعناى « الّا » مىباشد .
ولى اينكلام از ايشان مردود است زيرا از خود كوفيّون كساني هستند كه « ان » را با تخفيف نيز عمل مىدهند چنانچه سيبويه مثال : ان عمرا لمنطلق را حكايت كرده است .
وحرميان وأبو بكر نيز آية « وان كلّا لما ليوفينهم » را به نصب « كلّا » قرائت كردهاند بااينكه « ان » مخفّف آمده است .
شرح
قوله : إذا اسودت جنح اللّيل فلتأت ولتكن :
تجزيه وتركيب
إذا : ظرف زمان .
اسودّ : فعل ماضي ، مفرد ، مذكر ، غائب ، ثلاثي مزيد ، از باب افعال ، لازم ، مبنى ،