راه آهن نشسته ، مستقيماً به « قاهره » دارالملك « مصر » ، و از آنجا به « اسكندريه » رفته ، كشتى نشسته به « طرابلس غرب » و « تونس » و « الجزاير » و « مراكش » و « اسلامبول » بل « شامات » مىرفتند انتهى
از « شيخ محمود » تمام حاج حركت كرده ، منزل [ به منزل ] مىروند ، ابداً توقف نيست ، مگر يك روز در « رابغ » ، چنانچه سابقاً عرض شد ، اوتراق كنند ، روز هفتم شهر محرم الحرام وارد « مدينهء منوره » مىشوند . و « روز عاشورا » حكماً حركت مىشود ، ليكن امسال بنا به فرمايش « نوّاب مهد عليا » ، شنبه يازدهم حركت شده ، و الحمد للَّه « روز عاشورا » در خدمت « پيغمبر خدا صلى الله عليه و آله » و « ائمهء هدى - روحى لهم الفداء - » به سر برديم .
« بيت الاحزان » « حضرت زهرا عليها السلام » را ، كه بعد از فوت پدر ساختهاند ، و در آنجا گريه مىكردند ، زيارت كرديم ، در آن مكان حالت غريبى دست مىدهد ، خدامِ « ائمّه بقيع » ، هزار دينار از هر نفرى مىگرفتند و اذن زيارت مىدادند ، « آصف الدّوله » ، شصت « باجاقلو » « 1 » به خدام داد و حاج را مهمان كرد ، قبر « ائمّه » در يك بقعهاى است از سنگ و گچ ، بدون زينت و اساس تجمل ، ضريحى از چوب دارد ، پنج تن مقدس در آن يك ضريح مدفون است ، از اين قرار : « حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام » ، « حضرت امام زين العابدين عليه السلام » ، « حضرت امام محمد باقر عليه السلام » ، « حضرت امام جعفر صادق عليه السلام » ، « عباس بن عبد المطلب رضى الله عنه » . در كنج همان بقعه پرده آويختهاند كه به روايتى « صدّيقه طاهره » در آنجا مدفون است ، در « بقيع » مقبرهء جمعى از زوجات و دخترانِ « حضرت خاتم الانبياء » معلوم است ، قبر « عثمان » هم در گوشهء « بقيع » واقع شده است ، « بقيع » قبرستانى است خارج شهر ، متصل به دروازه ، ديوارى دور آن كشيدهاند .
مدينهء منوره
« يثرب » و « اثرب » ، « ارض اللَّه » ، « مدينة الرّسول » هم مىنامند ، در شمال غربى « مكّه مكّرمه » ، در وسط صحراى منتهى كه فيما بين كوه « جُده » و كوه « بئر » افتاده واقع ، و هشتاد
هامش
( 1 ) - باجاغلو يا باجقلى نوعى مسكوك طلاى عثمانى بوده است .