چنانچه حكيم محقّق طوسى « 1 » - رحمة اللّه عليه « 2 » - فرموده : « 3 »
كرد آفريدگار تعالى به فضل خويش * چشمت به هفت پرده و سه آب منقسم
صلبه ، مشيمه ، شبكه « 4 » ، زجاجيّه و جليد * پس عنكبوت و بيض و عنب ، قرن و ملتحم
اوّل ، طبقهء صلبه « 5 » است و آن طبقهاى است در لين و صلابت متوسّط ، ميان استخوان چشم خانه و طبقهء مشيمه بر شكل نصف كرهاى است مجوّف . روى مقعّر « 6 » آن بر جانب بيرون چشم و محدّب آن متّصل به استخوان چشم خانه . « 7 »
دوم ، طبقهء مشيمه « 8 » است و آن نيز به شكل نصف كرهاى است مجوّف در ميان طبقهء صلبيّه .
سيم ، طبقهء شبكيّه « 9 » و آن نيز بر شكل نصف كرهاى است مجوّف در ميان طبقهء مشيمه ، و اين طبقهاى است مشبّك همچون دام بافته و از اين جهت آن را شبكيّه خوانند ، چنانچه كنارههاى اين سه طبقه مساوى يكديگرند .
چهارم ، رطوبت زجاجيّه و اين نيز به شكل نصف كرهاى است مجوّف كه نصفى از رطوبت جليديّه كه « 10 » در ميان اوست ، و مذكور مىشود ، احاطه كرده « 11 » ، و آن را زجاجى
هامش
( 1 ) . حكيم محقّق طوسى ، يحتمل همان خواجه نصير الدّين طوسى ، از اعاظم رجال قرن هفتم هجرى و از اجلّهء علماى جامع ايران است كه ابياتى از او در برخى از تذكرهها ثبت است . اينكه ابيات مذكور از خواجه نصير الدين طوسى باشد مدركى يافت نشد و در آن جاى ترديد است .
( 2 ) . م : - رحمة اللّه عليه .
( 3 ) . اين ابيات در ديگر كتب طبّى بعضا به چشم مىخورد . از جمله در تشريح الأبدان منصورى ، زبدة قوانين العلاج هبة اللّه سبزوارى و . . . كه صاحب تشريح الأبدان نامى از گويندهء آنها نياورده و صاحب زبده نيز آن را به شخصى به نام « حكيم عزيز اللّه درّهاى » ( ؟ ) نسبت داده كه جاى ترديد است .
( 4 ) . م : - شبكه .
( 5 ) . صلبيّه ( صلبه ) :Sclera، پوشش سفيد رنگ سختى كه كرهء چشم را محافظت مىكند .
( 6 ) . س : مجوف و مقعر .
( 7 ) . م : - خانه .
( 8 ) . مشيميه :Choroid، لايهء عروقى چشم كه بين صلبيّه و شبكيّه قرار دارد .
( 9 ) . شبكيّه :retina، درونىترين پوشش سه لايهء كرهء چشم است .
( 10 ) . م : - كه .
( 11 ) . م : + است .