مختار ، طيب الرايحة معتدل المقدار است .
گرم و خشك است در سيوم « 1 » و گويند در دوم « 2 » .
مفتّح و ملطّف و محلّل و مدرّ بول و طمث و منقّى جگر و معده و مجارى بول بود . و جميع آلات غذاء و آلات بول را قوّت « 3 » دهد . و به وجع مفاصل و عرق النساء مفيد باشد .
شربتى سه مثقال است .
رازى گويد « 4 » : [ بدلش ] « 5 » يك وزن قردمانا و ثلثى وج و ثلثى « 6 » حماما است « 7 » .
اشق
وشق و اشج و لزّاق الذهب « 8 » و كلبانى « 9 » نيز خوانند « 10 » .
شيخ « 11 » و صاحب منهاج « 12 » گويند « 13 » : صمغ طرثوث است . صاحب جامع گويد : غلط است « 14 » .
بعضى از متأخّرين گويند كه « 15 » صمغ نباتى است كه در شيراز آن را بدران « 16 » گويند .
مختار ، سفيد است مايل به زرقت « 17 » .
هامش
( 1 ) . س : سئوم .
( 2 ) . ن : دويم .
( 3 ) . س : قوة .
( 4 ) . م : + بدنش ( ؟ ) .
( 5 ) . س : - بدلش ، افزوده به قياس .
( 6 ) . م : ثلثين .
( 7 ) . ابن بيطار در كتاب خود به نقل از كتاب ابدال رازى ، بدل اسارون را ياد كرده است ( تذكرهء جامع ، ابن بيطار ، ج 1 ، ص 33 ) . و نيز نظريات ديگرى را نيز يادآورى كرده از جمله بىآنكه از شخص خاصى نام ببرد با عنوان « و غيره » بدلش را دو برابر هم وزن آن وج گفته است . و همچنين يادآورى كرده كه بديقورس ، بدل او را يك برابر و نيم آن وج و يك ششم وزنش حماما دانسته است .
( 8 ) . س : لذاق الذهب ، ن : اشج و وش و الذاق الذهب ، م : اشج و وش و لداق الذهب . در تذكرهء جامع ( ج 1 ، ص 47 ) و صيدنهء ابو ريحان ( ص 556 ) ضبط آن لزاق الذهب است و ضبط نسخهء حاضر از روى آن تصحيح شد .
( 9 ) . ن و م : - و كلبانى .
( 10 ) . ن : + و .
( 11 ) . قانون در طب ، ج 2 ، ص 66 .
( 12 ) . مقصود ابن جزله ( م 493 ه ) نويسندهء منهاج البيان فيما يستعمله الانسان است كه در تذكرهء جامع ، ج 1 ، ص 47 اين نقل قول از او ياد شده است .
( 13 ) . م : گويد .
( 14 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 1 ، ص 47 .
( 15 ) . ن : - كه .
( 16 ) . س : پدران ، م : بدران .
( 17 ) . س : زرقة ، ن و م : زرقت .