علاج : غذاهاى گرم بايد دادن « 1 » چون نخودآب با فلفل و دارچينى و تخم رازيانه و كرويا و آن موضع كه جستن گيرد به خرقهء درشت « 2 » ماليدن « 3 » تا سرخ شود و روغن « 4 » قسط ماليدن « 5 » .
باب چهاردهم « 6 » : در رعشه
رعشه « 7 » علتى است كه حركات ارادى و « 8 » غير ارادى آميخته شود و حركات ارادى ناقص شود و « 9 » چون خواهد حركتى به اختيار بكند ، حركت غير ارادى آن را باز دارد و اندر دست و سر « 10 » بيشتر افتد . و سبب كلى اين مرض ، ضعيفى قوت است و ضعيفى آلت حركت با سوء المزاج سرد « 11 » و اين بيشتر كسانى را باشد كه بيماريهاى بسيار كشيده باشد يا جماع بسيار كرده باشد يا شراب بسيار خورده باشد « 12 » .
علاج : تقويت قوت بايد كرد « 13 » و استفراغ رطوبت به حب صبر « 14 » و به « 15 » حب ايارهء فيقرا و حب قوقيا « 16 » و حب شيطرج « 17 » . و « 18 » غذا نخودآب با خسك دانه و ماء اللحم از مرغ « 19 » و كبك با « 20 » فلفل و دارچينى بايد داد « 21 » و روغن قسط بايد « 22 » ماليد « 23 » .
هامش
( 1 ) . ل : دهند .
( 2 ) . ل : در شب .
( 3 ) . م : بسيار بايد ماليد .
( 4 ) . م : + فرفيون و .
( 5 ) . ل : + و اللّه اعلم .
( 6 ) . م : + از مقالهء دوم .
( 7 ) . م : آن .
( 8 ) . م : با حركات .
( 9 ) . م : + يعنى .
( 10 ) . م : سر و دست .
( 11 ) . م : - سرد .
( 12 ) . ل : - يا شراب . . . باشد .
( 13 ) . م : كردن .
( 14 ) . ل : صنوبر .
( 15 ) . م : - به .
( 16 ) . م : قوقايا ؛ « قوقويا : حب معروف كه در تنقيه سر عمل مىشود . بدين سبب به قوقويا معروف است ، چرا كه قوقويا به معناى سر در سريانى است . » ( خفى علايى ، ص 145 ، توضيحات مصحح ) .
( 17 ) . شيطرج : « دارويى هندى و بسيار تيز و تند ، شيطره ، شاهتره » . ( خفى علايى ، ص 146 ، حواشى مصحح ) ، امّا به نظر مىرسد با شاهتر يكى نباشد ( ر . ك : اختيارات بديعى ، صص 243 - 261 ؛ قانون ، كتاب دوم ، ص 310 ) .
( 18 ) . م : - و .
( 19 ) . م : مرك .
( 20 ) . م : و .
( 21 ) . ل : دهند .
( 22 ) . ل : - بايد .
( 23 ) . ل : مانند و اللّه اعلم بالصواب .