نمودن زنهاى كفّار در آيه ؛ چنانچه فرمود : « أو نسائكم » چنانچه در اخبار هم وارد شده كه حضرت صادق عليه السلام فرمود : سزوار نيست از براى زن مسلمه كه نزد زن يهود و نصرانيه كشف صورت نمايد ، زيرا كه آنها براى مردهاى خود توصيف خواهند نمود « 1 » و ممكن است منتهى به فساد شود . وقتى كه فتح شام در زمان عمر شد نوشت كه ، منع نماييد زنهاى يهوديه و نصرانيه را از اينكه داخل حمامهاى مسلمين بشوند ، به واسطهء همين امر ؛ و در حقيقت زنهاى غير مسلمه نامحرمند به زنهاى مسلمين ؛ وقتى كه زنهاى اجنبيّه نامحرم باشند به احتمال توصيف بر مردها ، حجاب از مردها به طريق اولى واجب خواهد بود ؛ مخصوصا اگر مردها يهود و نصارى و اجنبى باشند ؛ مثل امروزها كه ملل متنوّعهء اجنبى در مملكت ما حاضر و حال اسفناك زنهاى ايرانى هم واضح ؛ اعوذ باللّه من مضلّات الفتن .
يازدهم : واجب دانستن حجاب را از محارم ، اگر بداند زن كه آنها قصد ريبه دارند .
دوازدهم : عدم ذكر عمو و دايى در مستثنيات محارم ؛ فخر رازى مىگويد : شايد به جهت اين ذكر نشده كه آنها نروند وصف براى پسرهاشان كنند و از اين جهت فتنه و فساد حاصل شود .
حالا كه به دلايل فوق ثابت شد [ كه ] منع كشف حجاب به جهت ترس از وقوع فتنه و فساد بوده ، شما را به خدا و وجدانتان قسم ، كجاى زن بيشتر در ظاهر ، انسان را مفتون مىكند ؟ صورت يا باقى بدن غير از عورت . البته تصديق خواهيد نمود كه صورت ، چون تمام محاسن زن صورت است . اگر صورت زشت بود ولو تمام بدن چاق و سفيد باشد ، مورد توجه نيست ؛ به عكس اگر صورت زيبا باشد و تمام بدن زشت ، باز جالب انظار است و شاهد حتمى ما تشخيص عقلا است كه هر وقت در شعر و نثر كه وصف محبوبه خود را نمودهاند ، از ابروان چون كمان و چشمان فتان و صورت گلگون و گونههاى درخشان سخن رانده يا شعر سرودهاند و كمتر از ساير اعضا گفتگو نمودهاند .
پس از مجموع ادلّهء فوق ثابت شد غير از مواردى كه در شرع مستثنى شده است ، پوشيدن تمام بدن حتى وجه و كفّين واجب است ؛ و كشف آن قطعا حرام است . و الله اعلم بالصواب .
* . * . *
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 519 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 561