چنين بنگارد : « مجموعهاى است فطرى ، طبيعى ، تاريخى ، دينى ، ادبى ، اخلاقى ، علمى ، اجتماعى ، عمرانى ، اقتصادى ، فلسفى راجع به زنان به برهان عقلى و طبيعى و نفسى به تصديق فيلسوفان بزرگ غرب » .
منابعى كه وى از آنها بهره برده ، در برخى از موارد ياد شده ، گرچه مواردى هم كه منبع آنها ناپيداست ، فراوان است . برخى از متونى كه وى از آنها بهره برده و گاه چندين صفحه از آنها نقل كرده است ، و در ضمن در مقدمه از آنها نام برده ، عبارتند از : الاسلام روح المدينه از شيخ مصطفى غلائينى ، مبدأ ارتباط التمدن بدين الاسلام از عبد الحميد افندى جابرى ، المرأة المسلمة از محمد فريد وجدى ( چاپ مصر ، 1330 ق ) و مجلاتى مانند العرفان ، العلم ، الهلال ، المنار ، العرفان ، بهار ، حبل المتين و الاسلام . « 1 » اين كتاب به لحاظ تنوع اطلاعات در آن روزگار مورد توجه قرار گرفته و حتى در نشريه الاسلام معرفى و از آن ستايش شده است . « 2 »
نويسنده از آثارى نيز كه سالهاى پيش از وى دربارهء حجاب نوشته شده بوده ، مانند كتاب وجوب نقاب فخر الاسلام يا كتاب فلسفهء حجاب ابو عبد الله زنجانى بهره برده كه مواردى از آن را در پاورقى يادآور شدهايم .
كتاب طومار عفت به ويژه از اين جهت كه مىكوشد تا مطالب خود را با نوشتههاى مؤلفان غربى مستند كند ، نشان از رويكرد جديدى دارد كه مؤلفان مدافع اسلام از اين دوره به بعد ، آن را مورد توجه قرار دادهاند . طبعا نسل جديدى كه در دورهء پس از مشروطه پرورش يافته و نگاهش به غرب و دادههاى اطلاعاتى آن ، مثبت است ، زمينه اين قبيل استدلالها را فراهم آورده است . طبيعى است كه مؤلفان فارسىنويس ، بيشتر اين مطالب را از منابع عربى و به خصوص مجلاتى كه در بالا به آن اشاره شد ، برمىگرفتند . وى در اين خصوص به آثار قاسم امين و كتابهايى كه توسط فريد وجدى يا غلايينى در رد بر آن نگاشته شده ، توجه داشته و بهره برده است . وى در يك مورد خلاصهاى از كتاب المرأة المسلمه فريد وجدى را آورده است .
در اين قبيل استدلال به آراى غربيان ، نوعى تناقض به چشم مىخورد . از يك سو ، غربزدگى و متأثر شدن ايرانيان از فرنگيان عامل اين دشوارىهاست و از سوى ديگر ،
هامش
( 1 ) . وسيلة العفايف ، ص 10
( 2 ) . در سال ششم ، جلد دوم ، آمده است : در اين دو سالهاى كه در اطراف حجاب قلمفرسايى نمودهايم ، حاميان حوزهء ديانت كتب و مؤلفات و مقالات عربى و فارسى مجمل ، مفصل ، نظما و نثرا براى ما فرستاده ما را رهين مساعدتهاى روحيهء خود فرمودهاند . ولى انصافا هيچيك از آنها طرز و اسلوب اين كتاب را ( طومار عفت ) حايز نبوده . بعدها ذبيح الله محلاتى نيز در تأليف كشف الغرور از اين اثر بهره برده و در مقدمهء كتاب خود ، از آن به عنوان بهترين اثر فارسى دربارهء حجاب ياد كرد . كشف الغرور ، ص 2