لطف محروم نماند . بيت
اى كه دستت مىرسد ، كارى بكن ! * پيش از آن كز تو نيايد هيچ كار
« 1 » پس ، اگر عمر طويلى هم بكند ، آلات و ادوات كار استكمالش ، در راه حق زودتر ضعيف مىشود ، نسبت به مرد ، در اغلب .
- دوّم آن كه : مهيّاى « عصمت » و « عفّت » شود كه خود را از « نامحرم » محافظت كند ، تا [ حجاب ] خوى او شود كه اگر دير تكليف مىشد و بىعفّتى مزاج مىگرفت ، سعوبت داشت عفّت او ، مانند چوبى كه بر اعواجاج بخشكد ، استقامت نيابد و اگر خواهى تقويم كنى ، بشكند . بيت
سرِ چشمه ، بايد گرفتن ، به بيل * چو بگذشت ، نتوان ببستن به پيل !
- سيّم آن كه : گذشت كه آدمى را « عقل نظرى » و « عقل عملى » مىباشد ، و بايد اينها اصلاح شوند ، تا آدميّت به فعليّت انجامد و اغلب اين است كه نسوان ، از تكميل « عقل نظرى » و اندوختن معارف تفصيلى بىنصيباند . پس ، بايد به تكليف مبادرت شود ، تا لا اقلّ اصلاح « عقل عملى » شود « 2 » كه : « ما لا يدرك كلّه لا يترك كلّه » و « الميسور لا يسقط بالمعسور » ، و در حديث است كه : « اذا امرتكم بشىء فأتوا منه ما استطعتم » « 3 » ، و اين نيز اغلبى است .
- چهارم آنكه : در اين سنّ ، قابل استمتاع است به « نكاح » و در نكاح ، چنان كه كفائت شرط است ، « مناسبت » و « جنسيّت » بايد باشد كه جالب « الفت » و « اشتداد محبّت » است ، بلكه همه جا الفت و محبت از جهت جنسيّت است كه : « الجنسيّة علة الضّمّ » . « 4 » بيت
ذرّه ذرّه ، كاندرين ارض و سماست * جنس خود را ، هم چون كاه و كهرباست
« 5 »
هامش
( 1 ) - سعدى .
( 2 ) - در اين زمينه مراجعه به « ترجمه و تفسير نهج البلاغه » ج 11 ضرورى به نظر مىرسد .
( 3 ) - « بحار الانوار » ، ج 22 / 36 .
( 4 ) - مشهور است كه گفته مىشود : « السّنخيّة علّة الانضمام » ، « عرفان اسلامى » / 3 .
( 5 ) - « مثنوى » ، دفتر 6 / 395 - رمضانى - ج 3 / 347 - نيكلسون - و ج 14 / 217 - جعفرى -