حكيمى به نام سبزوارى
يكى از بزرگان فكرى مشرق زمين ، ملا هادى سبزوارى است « 1 » . او يكى از چهرههاى درخشان حكمت و عرفان در قرن سيزدهم شناخته مىشود : مردى كه در اوايل اين قرن ، ظهور نمود و در اواخر آن نيز ، خاموش شد ، ولى با آثارى كه بر جاى نهاد ، بعد از مرگ خود ، تولّدى دوباره و چند باره داشت .
كمتر كسى است با فلسفهء اسلامى سروكار داشته باشد ، امّا نام پرآوازهء فيلسوف سبزوارى ، وى را به خود جلب نكرده باشد . انديشگر بزرگ سبزوارى ، كسى بود كه آثار ارزندهاى از خود به ياد گذارده و در عرصهء فلسفه و حكمت عقلى شاگردانى بزرگ تربيت نمود « 2 » :
سبزوارى ، بزرگترين فيلسوف اسلامى و ايرانى ، در سيصد سال اخير است كه در تشريع و ترويج فلسفهء ما بعد الطّبيعه و حكمت اشراق ، از طريق تدريس و تأليف - به نظم و نثر - خدماتى شايان عهدهدار شد و مخصوصا حكمت متعاليه ملا صدرا را ، بسط و تكامل داد . . . او از حيث عرفانى و بصيرت و حكمت و مزج مبانى فلسفى و استدلالهاى منطقى ، با حقايق عرفانى و معانى كشف و شهود و سير و سلوك ، اگر بىنظير نباشد ، كم نظير است . « 3 »
اين نظر مدوّن ديوان حكيم ملا هادى سبزوارى ( ديوان اسرار ) است .
بارى حكيم سبزوارى ، متألّهى ربّانى و فيلسوفى بزرگ بود كه در سال 1212 - مقارن با رحلت علامه سيد محمد مهدى بحر العلوم - به دنيا آمد و در هشت سالگى ، پدرش را از دست داد و براى تحصيل ، راه مشهد در پيش گرفت . اين در حالى بود كه
هامش
دانشگاهى / 38 .
( 1 ) - ن . ك به : « سنت عقلانى اسلامى در ايران » ، حسين نصر ، چاپ اول 83 ، انتشارات قصيده سرا / 444 - 469 .
( 2 ) - « شرح مثنوى حاج ملا هادى سبزوارى » ، ج 1 به كوشش مصطفى بروجردى / 5 و 6 . ادروارد براون شاگران سبزوارى را هزار نفر برآورد كرده است . « دايرة المعارف تشيّع » ، ج 9 / 75 .
( 3 ) - « احوال و افكار ملا هادى سبزوارى » ، سيد حسن امين / 340 .