و قول به وجوب ، احوط است ، و در اخبار مأثوره دلالتى بر اعتبار امور مذكوره به نظر نرسيده است ، و به مراعات آن ، يقين به برائت ذمّه حاصل است .
و محلّ سجود سهو ، بعد از نماز است ، چه از براى زيادتى باشد يا كمى .
و بعضى گفتهاند كه اگر از براى زيادتى باشد ، بعد از سلام است ، و اگر از براى كمى باشد ، قبل از آن است « 1 » .
و بعضى مطلقا قبل از سلام دانستهاند « 2 » .
و اظهر ، قول اوّل است .
و بايد سجود سهو را بعد از نماز فورا به جا آورد ، و تأخير آن عمدا جايز نيست .
و هرگاه آن را به تأخير اندازد ، چه عمدا و چه سهوا ، به جهت تأخير ، ساقط نمىشود ؛ بلكه هر وقت هست ، بايد آن را به جا آورد .
و مشهور ، عدم توقّف صحّت نماز بر آن است ، هر چند به سبب تعمّد تأخير ، عاصى باشد « 3 » .
و بعضى صحّت نماز را متوقّف بر آن دانستهاند « 4 » و آن ، ضعيف است .
و هرگاه اسباب متعدّده از براى سجود سهو حاصل شود ، در تداخل آنها و اكتفا به دو سجده به جهت همگى آنها ، و عدم تداخل ، و لزوم اتيان به دو سجده براى هر يك از آنها خلاف است . « 5 »
هامش
( 1 ) - ابن جنيد اسكافى به نقل علّامهى حلّى در مختلف الشيعة ، ج 2 ، ص 431 .
( 2 ) - شيخ صدوق به نقل علّامهى حلّى در مختلف الشيعة ، ج 2 ، ص 431 .
( 3 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 9 ، ص 575 - 578 .
( 4 ) - شيخ طوسى در الخلاف ، ج 1 ، ص 462 و وحيد بهبهانى در مصابيح الظلام ، ج 9 ، ص 170 .
( 5 ) - ر . ك : مختلف الشيعة ، ج 2 ، ص 427 - 428 ؛ مفتاح الكرامة ، ج 9 ، ص 579 - 580 ؛ مستند الشيعة ، ج 7 ، ص 247 - 248 .