از او فوت شده است و در سجدهء ديگر شك كند ، از براى سجدهاى كه جزم دارد كه نكرده است بر مىگردد و بجا مىآورد ، و در سجدهاى كه شك دارد أظهر آن است كه نبايد كرد ، و اگر در اين صورت نيز نماز را اعاده كند شايد أحوط باشد .
و اما قسم سوم ، پس اگر يك سجده را يا تشهد را فراموش كند ، و بعد از ركوع به خاطر آورد ، مشهور ميان علما آن است كه آن يك سجده يا تشهد را بجا مىآورد بعد از نماز ، و از براى هر يك دو سجدهء سهو مىكند .
و ظاهر أحاديث آن است كه در فراموش كردن سجده به همان سجدهء فراموش كرده اكتفا مىكند ، و دو سجدهء سهو در كار نيست ، و در فراموش كردن تشهد دو سجدهء سهو مىكند ، و همان تشهد كه در سجده سهو مىخواند كافى است ، و احتياج به تشهد ديگر براى قضا نيست ، و أحوط عمل به مشهور است .
و موافق مشهور سجده و تشهد فراموش شده را پيش از دو سجدهء سهو مىكند ، و ظاهرا اگر قصد ادا و قضا نكند و به زبان نيت نكند ، و در خاطر خود بگذراند كه بجا مىآورم سجدهاى را كه در نماز ظهر مثلا فراموش كردهام از جهت آن كه واجب است قربة الى اللّه ، و در تشهد نيز چنين قصد كند و قصد واجب نكند بهتر است ، و اللّه يعلم .
و بدان كه اين احكام كه گذشت احكام غير سجدههاى آخر نماز و تشهد آخر است ، و اما سجدههاى آخر پس اگر هر دو را يا يكى را فراموش كرده باشد ، و پيش از سلام به خاطرش آيد ، آنها را به عمل مىآورد ، و تشهد را از سر مىگيرد ، و نمازش صحيح است .
و دور نيست كه اگر شروع در تشهد كرده باشد و بر گردد به
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 309
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٠٩