بحثهاى گذشته ، مسلماً اين حرم در طول اين سه قرن نيز مورد توجه عباسيان و شيعيان اهل بيت بوده و از هر فرصت ممكن در تعمير و تجديد بناى آن اهتمام ورزيدهاند و بعضى از شواهد تاريخى نيز مؤيد اين حقيقت است . از جمله ، مطلبى است كه مرحوم جزايرى كه در سال 1095 هجرى به زيارت مدينه رفته است مىنويسد : يكى از شيعيان ساكن مدينه به او گفته است كه در سال پيش ، علماى مدينه به تفتيش كتبى كه در خزانهء بقيع بوده رفته و نسخهاى از « المزار » شيخ مفيد را در آنجا يافتند كه در آن كتاب نسبت به بعضى از صحابه بدگويى شده بود ، كتاب را نزد قاضى آورده و از وى خواستند تا اجازه دهد قبّهء ائمه را تخريب نمايند . او گفت اين قبّه را هارون الرشيد براى جدّش ساخته و من نمىتوانم به تخريب آن فتوا بدهم . « 1 » بطورى كه در مرحلهء سوم از تاريخ حرم ائمهء بقيع خواهيم ديد ، قبهاى كه در قرن يازدهم مورد بحث بوده قاضى مدينه ساختمان آنرا به هارون الرشيد نسبت مىداده است ، همان بقعه و قبّهاى است كه در قرن پنجم به دستور مجد الملك ساخته شده است نه به وسيلهء هارون الرشيد ولى گفتار قاضى مدينه نشانگر اين است كه هارون هم در دوران خلافتش 193 - 170 به اين حرم شريف توجه و در تعمير آن نقشى داشته است ؛ بطورى كه حتّى گنبد و بارگاهى كه تقريباً سه قرن پس از او و بدست يكى از وزراى ايرانى ساخته شده است ، به وى منتسب گرديده است . و همچنين تعمير اين حرم شريف بهوسيلهء مسترشد باللَّه در سال 519 و بهوسيلهء مستنصر خليفهء عباسى در سال 640 كه در صفحات آيندهتوضيح خواهيم داد دليل توجه خلفاى عباسى به اين حرم شريف مىباشد .
تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 88
مساهمون: محمد صادق نجمى
ص٨٨
مرحله سوم از تاريخ حرم ائمهء بقيع ، از قرن پنجم و با ساختن گنبد در روى قبور آنان شروع مىشود .
براى آشنايى خوانندگان عزيز با اين بخش از تاريخ اين حرم شريف و سهولت نيل
هامش
( 1 ) مجله ميقات ، ش 4 ، مقاله : حجاج شيعى در دورهء صفوى ، ص 125 - 124 .