قبر صفيه پس از قرن دهم داراى گنبد بوده است
به طورىكه پيش از اين تصريح سمهودى را ملاحظه كرديد تا زمان وى ؛ يعنى اوائل قرندهم ، قبر صفيهگنبدى نداشته است ليكن از گفتار سيد اسماعيل مرندى برمىآيد كه در زماناو ؛ يعنىاواسط قرن سيزدهم ، اينقبر داراى گنبد بوده گرچه تاريخ دقيق بناى آن روشن نيست . و طبق گفتار رفعت پاشا ( كه نقل خواهيم نمود ) اين گنبد در آخرين سال زيارت او ( 1325 ه . ق . ) ويكصد و هفتاد و پنج سال پس از ديدار مرندى همچنان پابرجا بوده است .
« بقيع العمه » نه « بقيع العمات ! »
سوّمين نكته اينكه در اين محل تنها يكى از عمههاى رسول خدا صلى الله عليه و آله يعنى صفيه مدفون است و در منابع ياد شده نيز سخن از قبر صفيه بود و بس وبقيع العمات اصطلاحى است كه بعدها در افواه مردم رايج شده و شايد علّت آن ، دفن شدن فرد ديگرى در كنار قبر صفيه بوده و اين تعدد ، اين توهم را به وجود آورده است كه آن دو قبر متعلق به دو عمهء پيامبر صلى الله عليه و آله صفيه و عاتكه مىباشد ليكن همانگونه كه ملاحظه فرموديد تا نيمهء قرن سيزدهم ، هيچ يك از نويسندگان ، نه از عاتكه ياد كردهاند و نه تعبير بقيع العمات را آوردهاند و اين خود حاكى از آنست كه قبر دوّم متعلق به هر كسى كه باشد ، پس از اين تاريخ به وجود آمده و به تدريج در السنه و زبان مردم به « بقيع العمات » معروف گشته است و با گذشت زمان به بعضى از كتابها و سفرنامهها ، كه جديداً نوشته شده ، راه يافته است . در صورتى كه هيچ منبع تاريخى و مبناى صحيح علمى ندارد ؛ مثلًا رفعت پاشا ( 1325 ه . ق . ) در معرفى گنبدهاى بقيع و اطراف آن ، مىگويد :
« والّتي على يمين البرجين لعاتكة وصفية عمّتي الرسول صلى الله عليه و آله » . « 1 »
هامش
( 1 ) مرآت الحرمين ، ج 1 ، ص 426