دروغپردازان ودسيسهى ملحدان مىدانند وجمعى ديگر ، در مقابل آنان ، سند اين أحاديث را در نهايت صحت با وثاقت رجال آنها معرفى مىكنند ؛ به ويژه اگر اين أحاديث در صحيحين آمده باشند . اكنون به چند نمونه از اين ديدگاههاى متهافت مىنگريم :
ارزيابى سند حديث « لو أن لابن آدم وادياً . . . » از سورهى بيّنه
ابن انبارى مىگويد : اين حديث نزد دانشمندان باطل است ؛ چون ابن كثير وأبى عمرو با سندهاى متصل از ابىّ بن كعب ، كه قرائت اين آية را به أو نسبت مىدهند ، سورهى بيّنة را ، بدون آن آيهى موهوم نقل كردهاند . « 1 » ليكن ترمذى سند اين حديث را « حسن صحيح » ارزيابى مىكند . « 2 »
ارزيابى سند حديث مربوط به عبارتى از سوره الفتح
برخى از دانشمندان أهل سنت دربارهى اين آيهى موهوم مىگويند : اين حديث ومانند آن ، افسانههايى است كه بين محدثان شهرتى ندارد وآنان كه در جست وجوى أمور شگفتآور وبىحاصلاند ، آن را مىنويسند ونقل مىكنند . « 3 » ولى ابن حزم اندلسى بر اين باور است كه سند اين حديث صحيح ، مانند خورشيدى در روز روشن است ودر آن ترديد روا نيست . « 4 »
هامش
( 1 ) . مقدمتان في علوم القرآن ، به نقل از : آرتور جفرى ، ص 85 .
( 2 ) . ترمذى ، سنن ، ج 3 ، ص 203 - 204 .
( 3 ) . مقدمتان في علوم القرآن ، به نقل از : آرتور جفرى ، ص 92 .
( 4 ) . ابن حزم اندلسى ، المحلى ، تحقيق لجنة احياء التراث العربي ، ج 11 ، ص 23 .