پروردگارا ، آسمانها و زمينهاى هفتگانه و ساكنانش ترا تقديس و تنزيه مىكنند .
و ظاهرا اين سخن گواهى ميدهد كه موجوداتى عاقل در آسمانها و زمينها هستند كه بتسبيح و تقديس آفريدگار بزرگ اشتغال دارند « 1 » .
اما اين شش زمين و كره خاكى ديگر كجايند ؟ .
و موجودات آنها چگونهاند ؟ و در كداميك از طبقات و يا كرات آسمانى موجودات عاقل و يا مكلّف وجود دارد ؟ .
هنوز پاسخى روشن و پايدار براى اين پرسشها بدست نيامده است ، و نگارنده هم مدعى نيست كه كرات خاكى در انحصار همين هفت زمين است ، و در قرآن نيز گواهى بر اين انحصار نداريم ، بلكه مقصود اين است كه اين هفت كرهء خاكى مانند يكديگرند ، و چنانچه كرات خاكى ديگرى هم وجود داشته باشد اين گونه كه اين شش كره با زمين ما مشابهت دارند - نيستند .
تمدنهاى آسمانى :
نگارنده به دو آيهء ديگر نيز دست يافته است ، كه صريحا و يا ظاهرا از موجودات عاقل و مكلّف ( غير فرشتگان و مانند آنان ) در آسمانها و زمينها سخن گفته است :
1 -
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ
[ النمل 50 ] .
هامش
( 1 ) - زيرا كلمهء ( من ) در عاقلان استعمال مىشود ، و يا گروهيكه عدهاى از آنان عاقل باشند از باب تغليب .