أَنِّي دو جا ، به تقدير « لِأَنِّي » است .
لَا أُسْأَلُ تا آخر ، مضمون آيت سورهء انبياء است . و سؤال از فعل كسى عبارت است از محاسبه بر معامله كه با آن كس است براى بازيافتِ حقّى كه بر آن كس باقى باشد ، تا مداهنه كند آن كس در طلب حق خود از سائل اگر تضييع حق آن كس كرده باشد ، مثل طلب اين كه اللَّه تعالى عذاب نكند مشرك را به سبب حقّى از مشرك كه نزد اللَّه تعالى باقى باشد .
يعنى : گفت امام رضا عليه السلام كه : گفت اللَّه تعالى در حديث قدسى كه : اى فرزند آدم ! به مشيّت من شدى تو آن كه مشيّت مىكنى براى خود آنچه را كه مشيّت مىكنى . و به قوت عزمى كه به وسيلهء قوّت من است ادا كردى فرايض را و به نعمت من - مثل گوش و چشم - قوّت بر معصيت من به هم رسانيدى ؛ چه من تو را شنواىِ بيناىِ توانا كردم و اگر نمىكردم ، معاصى كه سمع و بصر و توانايى در آنها دخل دارند ، نمىشد .
بيانِ اين آن كه : آن چه از نفع برمىخورد تو را در دنيا و آخرت به سبب عملى كه خير است ، پس از اللَّه تعالى است . و آنچه از ضرر برمىخورد تو را در دنيا و آخرت به سبب عملى كه شرّ است ، پس از خود توست . و اين به سببِ اين است كه من ، اولى به اعمال خيرِ توام از تو . و تو اولى به اعمال شرّ تويى از من . و اين اولى بودن ، براى اين است كه هيچ كس را حقّى بر اللَّه تعالى باقى نمىماند و حق اللَّه تعالى بر بندگان بسيار است ، پس آن چه در جزاى عمل نيك كند ، بنابر وعدهء تفضّل است و آن چه در جزاى عمل بد كند ، بنابر عدل است .
صافى در شرح كافى (فارسى) — صفحة 531
مساهمون: محمد حسين الدرايتي
ص٥٣١