شمردنِ جميع كمالات آن به تفصيل بى زياده و كم .
ضمير
« وَ ما قَدَرُوا »
راجع است به مخلوقين . و اين ، منافات ندارد با اين كه تتمّهء اين آيت در سورهء انعام براى ابطال قولِ منكرانِ انزالِ كتاب الهى باشد و در سورهء زمر براى ابطال قول مشبّههء مجسّمه باشد ؛ زيرا كه گاهى تعبير از جنس به لفظ جمع مىشود و چون فعلى مسلوب از ايشان شود ، مسلوب از كلّ واحدِ ايشان است ؛ و چون فعلى ثابت براى ايشان شود ، ثبوت در بعضِ ايشان ، دونِ بعضى ، كافى است ، مثل
« فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ »
« 1 » بنا بر اين كه منادى جبرئيل بوده [ است ] .
باء در بِقَدَرٍ براى سببيّت است ، يا براى مُلابست است .
يعنى : روايت است از فُضَيل ( به ضمّ فاء و فتح ضاد با نقطه ) ابن يَسار ( به فتح ياء دو نقطه در پايين و تخفيف سين بى نقطه ) گفت كه : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مىگفت كه : به درستى كه اللَّه تعالى بيان كرده نمىشود به تفصيلِ جميع كمالات او . و چگونه بيان كرده شود به آن روش و حال آن كه اللَّه تعالى گفته در كتاب خود در سورهء انعام و سورهء زمر كه : و بندگان اندازه نكردهاند اللَّه تعالى را به كار آمدنىِ اندازه كردن او ؛ به معنى موافق مرتبهء ربوبيّت او . پس اللَّه تعالى اندازه كرده نمىشود به وسيلهء هر اندازه كردنى كه باشد ، مگر آن كه هست اللَّه تعالى بزرگتر از آن مرتبه .
[ حديث ] دوازدهم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ أَوْ عَنْ غَيْرِهِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ] عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : قَالَ :
« إِنَّ اللَّهَ عَظِيمٌ رَفِيعٌ ، لَايَقْدِرُ الْعِبَادُ عَلى صِفَتِهِ ، وَلَا يَبْلُغُونَ كُنْهَ عَظَمَتِهِ ،
« لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ »
« 2 » » .
شرح : صِفَتِهِ عبارت است از بيان او به مبلغ و منتهاى كمال او ، كه مذكور شد در
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) : 39 .
( 2 ) . انعام ( 6 ) : 103 .