عَلى در عَلَى اللَّه بنائيّه است ، چنانچه بيان شد در خطبهء مصنّف در شرح « فَنَدَبَهُمْ » تا آخر .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : به درستى كه اللَّه تعالى حرص فرمود بندگان خود را به دو آيت از قرآن بر دو چيز : اوّل ، اين كه نگويند چيزى را ، مگر وقتى كه دانند ؛ و دوم ، اين كه تكذيب نكنند چيزى را ، چندان كه ندانند صحّت آن تكذيب را .
تفسير اين ، آن است كه : گفت - عَزَّ وَ جَلَّ - در سورهء اعراف در سرزنش جهودان كه : آيا گرفته نشده بر ايشان پيمانى كه در هر كتاب الهى هست . آن پيمان ، اين است كه نگويند بنا بر اللَّه تعالى ، مگر معلومِ بىشكّ و شبهه را . و گفت در سورهء يونس در سرزنش پيروان ظنّ كه : بلكه تكذيب كردند امثال :
« إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً »
« 1 » را با اين كه احاطه نكردهاند به علم به صحّت آن تكذيب و هنوز نيامده ايشان را عاقبت آن تكذيب .
[ حديث ] نهم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى ، عَنْ يُونُسَ ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ ، عَمَّنْ حَدَّثَهُ ] عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ ، قَالَ : مَا ذَكَرْتُ حَدِيثاً سَمِعْتُهُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليهما السلام إِلَّا كَادَ أَنْ يَتَصَدَّعَ قَلْبِي ، قَالَ : « حَدَّثَنِي أَبِي ، عَنْ جَدِّي ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله » .
قَالَ ابْنُ شُبْرُمَةَ : وَأُقْسِمُ بِاللَّهِ مَا كَذَبَ أَبُوهُ عَلى جَدِّهِ ، وَلَا جَدُّهُ عَلى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ، قَالَ : « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله : مَنْ عَمِلَ بِالْمَقَايِيسِ ، فَقَدْ هَلَكَ وَأَهْلَكَ ، وَمَنْ أَفْتَى النَّاسَ - وَهُوَ لَايَعْلَمُ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ وَالْمُحْكَمَ مِنَ الْمُتَشَابِهِ - فَقَدْ هَلَكَ وَأَهْلَكَ » .
شرح : مَقايِيس بيان مىشود در شرح عنوان باب بيستم .
نَاسِخ و مَنْسُوخ به معنى بر طرف كننده و بر طرف كرده شده است ، مثل امام باقى و
هامش
( 1 ) . يونس ( 10 ) : 36 ؛ نجم ( 53 ) : 28 .