عَلِمْتُمْ فَقُولُوا ، وَمَا لَمْ تَعْلَمُوا فَقُولُوا : اللَّهُ أَعْلَمُ ؛ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَنْتَزِ عُ الْآيَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَخِرُّ فِيهَا أَبْعَدَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ » .
شرح : روايت است از امام محمّد باقر عليه السلام گفت كه : آنچه دانيد ، پس گوييد و آنچه ندانيد ، پس با خود گوييد كه : اللَّه تعالى داناتر است ؛ به اين معنى كه فتوا به آن مدهيد .
بيانِ اين ، آن كه : به درستى كه مرد هر آينه گاهى جدا مىكند آيتى را از متشابهات قرآن كه تفسيرِ آن كند از پيش خود و به پيروى ظنّ ؛ و حال آن كه مىافتد در تفسير آن آيت در جايى كه دور تر است از ميانهء آسمان و زمين . مراد اين است كه : در جهنّم مىافتد كه آزارِ افتادهء در آن ، بيشتر از آزارِ كسى است كه از آسمان در زمين افتد .
[ حديث ] پنجم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسى ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : « لِلْعَالِمِ - إِذَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ وَهُوَ لَايَعْلَمُهُ - أَنْ يَقُولَ : اللَّهُ أَعْلَمُ ، وَلَيْسَ لِغَيْرِ الْعَالِمِ أَنْ يَقُولَ ذلِكَ » .
شرح : مراد به عالِم ، دانا به قدر مُعتدٌّ بِه از مسائل است . يا مراد ، دانا به بعضِ « مَسْئولٌ عَنْه » است ، مثل اين كه پرسيده شود كه : آيا كذب ، كبيره است ؟ و او داند كه حرام است و زياد بر آن را نداند .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : جايز است دانا را چون پرسيده شود از چيزى و او نداند آن را ، اين كه گويد در جاى جواب كه : اللَّه تعالى داناتر است . و جايز نيست براى غير دانا اين كه گويد آن را .
[ حديث ] ششم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسى ، عَنْ حَرِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : « إِذَا سُئِلَ الرَّجُلُ مِنْكُمْ عَمَّا لَايَعْلَمُ ، فَلْيَقُلْ : لَاأَدْرِي ، وَلَا يَقُلْ : اللَّهُ أَعْلَمُ ؛ فَيُوقِعَ فِي