عاقبت انديشى مىكند ، خوددارى مىكند از دخول ناهنجار در آنچه نمىداند . و هر كه زود درآمد در كارى بىدانش ، بُريد بينى خود را و خود را عيبناك كرد .
اصل : « وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ ، لَمْ يَفْهَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يَفْهَمْ ، لَمْ يَسْلَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يَسْلَمْ ، لَمْ يُكْرَمْ ؛ وَمَنْ لَمْ يُكْرَمْ ، تَهْضَّمَ ؛ وَمَنْ تَهْضَّمَ ، كَانَ أَلْوَمَ ؛ وَمَنْ كَانَ كَذلِكَ ، كَانَ أَحْرى أَنْ يَنْدَمَ » .
شرح : لَم يَسْلَمْ ( به سين بىنقطه ) به صيغهء مضارع معلوم غايب باب « عَلِمَ » است .
لَم يُكْرَمْ ، به صيغهء مضارع غايب معلوم باب « حَسُنَ » يا مجهول باب افعال است .
تَهَضَّمَ ( به ضاد بانقطه ) به صيغهء ماضى معلوم غايب باب تفعُّل است .
ألْوَم ( به فتح همزه و سكون لام و فتح واو ) أفعل التفضيل براى مفعول « 1 » است .
أحْرى ( به حاء بىنقطه و راء بىنقطه و الف منقلبه از ياء ) به صيغهء أفعل التفضيل باب « عَلِمَ » است .
أنْ به تقدير « بِأنْ » است . يَنْدَم ( به نون و دال بىنقطه ) به صيغهء مضارع معلوم غايب باب « عَلِمَ » است .
يعنى : و هر كه گوش نكند محكمات قرآن را تا داند آنها را ، نمىفهمد به يقين كه امام حق كيست ؛ چه پندارد كه كسى كه پيروى ظن كند ، امام مىتواند بود . و هر كه آن را نفهمد ، سلامت نمىماند از شبهتى چند كه مخالفان شيعهء اماميّه مىكنند . و هر كه از اين ، سلامت نماند ، عزيز نيست نزد اللَّه تعالى ، و هر كه عزيز نيست نزد او ، بىتوفيق مىشود . و هر كه بىتوفيق باشد ، مىشود سرزنش كرده شده نزد مردمان در روز قيامت . و هر كه باشد چنان ، مىشود سزاوارتر مردمان به اين كه پشيمان شود از كردهء خود .
[ حديث ] سىام
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى رَفَعَهُ ، قَالَ : ] قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام : « مَنِ اسْتَحْكَمَتْ لِي فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ خِصَالِ الْخَيْرِ ، احْتَمَلْتُهُ عَلَيْهَا ، وَاغْتَفَرْتُ فَقْدَ مَا سِوَاهَا ، وَلَا
هامش
( 1 ) . يعنى « ألوم » افعل تفضيل به معنى مفعولى است .