شرح : گفت امام جعفر صادق عليه السلام كه : ستون خوبىهاى آدمى ، خردمندى است و خردمندى ، چيزى است كه از آن به هم مىرسد چهار چيز : اوّل ، پى بردن به عيب امامان باطل ، به سبب محكمات قرآن ؛ دوم ، فهميدن پايهء امامان حق ؛ سوم ، نگاه داشتن حدّ خود در متشابهات قرآن و مانند آن ؛ چهارم ، ياد گرفتن مسائل دين از امامان حق .
و به خردمندى ، كامل مىشود آدمى . و اين خردمندى ، راهنماى صاحبش است سوى امام حق و چراغى است كه آلت ديدهورى اوست و كليد كار بستهء اوست كه متشابهات قرآن است و معلوم مىشود به سؤال امام حق از آنها . پس اگر شد مددكارىِ خردمندىِ آدمى از جانب امام حق ، شد دانا به مسائل دين ، نگاه دارندهء حدّ خود ، ثناگوى امامان حق ، عيبگوى امامان باطل ، فهم كنندهء پايهء امامان حق ، پس شد دانا به سبب آن صفتها به اين كه چگونه شد حال اين امّت بعد از پيغمبر صلى الله عليه و آله و اين كه چرا چنين شد كه راه باطل پيش گرفتند .
مراد ، اين است كه : به سبب ايثارِ حيات دنيا بر آخرت ، شد چنانچه اللَّه تعالى خبر از آن داده در سورهء اعلى « 1 » يا به سبب نفاق منافقان ، شد چنانچه بيان مىشود در حديث اوّلِ باب بيست و دوم كه « بَابُ اخْتِلَافِ الْحَدِيثِ » است و دلالت بر آن مىكند آنچه منقول است در كتاب مُسلم از عمّار از حذيفه از رسول صلى الله عليه و آله در اوايل عشر دهم در « بَابُ صِفَاتِ الْمُنَافِقِينَ » « 2 » و اين كه امامت به حق در جايى و كسى است كه محكمات قرآن ، دلالت بر امامت او كند .
و شناخت ، امامى را كه راه حق مىنمايد او را و امامى را كه راه باطل مىنمايد او را ، پس چون آدمى شناخت آنها را كه گفتيم ، شناخت سلوك خود را و كسى را كه به او بايد پيوست و كسى را كه از او جدايى بايد كرد و خالص كرد يگانگى را براى اللَّه تعالى به سبب نفى شريك در حكمْ براى او ، موافق آيت سورهء انعام و دو آيت سورهء يوسف :
« إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ »
« 3 » با اقرار به فرمانبردارى خود براى اللَّه تعالى و رسولش و جانشين
هامش
( 1 ) . اشاره به اين آيهء شريفه است : « بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَوةَ الدُّنْيَا » . اعلى ( 87 ) : 16 .
( 2 ) . صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 122 و 123 .
( 3 ) . انعام ( 6 ) : 57 ؛ يوسف ( 12 ) : 40 و 67 .