آيات بيّنات محكمات ، و خواه جايز نباشد ، مثل آنچه مفهوم مىشود از اخبارِ آحاد .
يعنى : روايت است از هشام بن حكم اين كه گفت كه : گفت مرا امام موسى كاظم عليه السلام كه : اى هشام ! به درستى كه اللَّه تعالى نويد داد صاحبان خردمندى و هوشمندى را در قرآن ، به اين روش كه گفت در سورهء زمر كه :
« وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها وَ أَنابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرى فَبَشِّرْ »
[ الآية ] « 1 » : و جمعى كه دورى مىكنند از پرستش امامِ باطل و تعيين امام را به اللَّه تعالى وامىگذارند ، ايشان راست و بس ، نويدِ بهشتِ جاودانى . پس نويد ده - اى محمّد - بندگان مرا ، آن چنان بندگانى كه گوش مىدارند سخن را ، پس پيروى مىكنند بهترِ سخن را . آن بندگان و بس ، كسانىاند كه به مدد توفيق ، راهنمايى كرده ايشان را اللَّه تعالى سوى صراط مستقيم ؛ چه ايشان و بس ، از رسول اللَّه و اوصياى او كسب علم مىكنند و فضولى نمىكنند . و آن بندگان و بس ، صاحبان مغزهايند ؛ چه كسى كه محكمات را واگذاشته ، از پى متشابهات افتد و اقرار نكند كه برابر نيستند امامانى كه مىدانند و پيروى ظن نمىكنند با امامانى كه نمىدانند و پيروى ظن مىكنند ، كمال بىمغزى دارد .
اصل : « يَا هِشَامُ ، إِنَّ اللَّهَ - تَبَارَكَ وَتَعَالى - أَكْمَلَ لِلنَّاسِ الْحُجَجَ بِالْعُقُولِ ، وَنَصَرَ النَّبِيِّينَ بِالْبَيَانِ ، وَدَلَّهُمْ عَلى رُبُوبِيَّتِهِ بِالْأَدِلَّةِ ، فَقَالَ :
« وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ * إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ »
» . « 2 »
شرح : اى هشام ! به درستى كه اللَّه - تَبَارَكَ وَ تَعَالى - كامل ساخت براى مردمان حجّتهاى صاحب كلِّ اختيار هر كس و هر چيز بودنِ خود را ، به خردمندىهاى خردمندان ؛ چه به آنها مىتوانند دانست كه اين جهان و اين كارخانه ، عبث نيست و
هامش
( 1 ) . زمر ( 39 ) : 17 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) : 163 و 164 .