گرديد . برخى از شرح حال نويسان ، تحريم نماز جمعه از سوى ملّا خليل را علت عزل او از توليت دانستهاند . « 1 »
افندى در شرح حالش ، متذكّر شده كه وى را با حاكم تهران و قزوين قصههاى زيادى است كه مىتواند به ناسازى وى با حاكمان رى و طهران در هنگام داشتن توليت موقوفات باشد .
6 / 1 . مهاجرت به مكه
ملّا خليل پس از عزل از توليت آستانهء حضرت عبدالعظيم عليه السلام راهى مكّهء مكرّمه مىشود . او چند سالى مقيم آن بلدهء طيّبه مىگردد ، ولى زندگيش در آنجا نيز متلاطم بوده است . در كتابهاى تذكره ، مناظرات گوناگونى نقل شده كه بين ملّا خليل و عالمان شيعه و سنى در مسائل مختلف رخ داده است . شيخ حرّ عاملى نقل مىكند اولين بار كه به مكه مشرف شده ملّا خليل را ملاقات نموده كه مشغول حاشيه نوشتن بر مجمع البيان بوده است . « 2 »
عبدالحى رضوى در كتاب حديقة الشيعة « 3 » هنگامى كه دربارهء حج گزارش مىدهد ، مىنويسد كه حكّام مكه هنگامى كه عيد قربان مصادف با روز جمعه مىشده آن را حجّ اكبر اعلام مىكردند و از اين طريق ، منافعى عائد آنها مىشده است . به همين دليل آنها گاهى كه عيد مصادف با روز شنبه مىشد ، عيد اعلام مىكردند و اين براى شيعيان امر را مشكل مىكرد ؛ آنها يا بايد با آنها همراهى مىكردند و در غير اين صورت ، حجّ آنها ناتمام مىماند و آنها مُحِل نمىشدند . او از پدرش نقل مىكند كه ملّا خليل قزوينى به حج مشرف شده و اين مشكل مطرح شد ؛ او از آنان پيروى نكرده و زمانى كه
هامش
( 1 ) . طبقات أعلام الشيعة ( قرن 11 ق ) ، ص 204 .
( 2 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 112 .
( 3 ) . اين كتاب غير از حديقة الشيعة منسوب به ملّا احمد اردبيلى است و تا حال ، منتشر نشده است و تنها نسخهءشناخته شده از آن در كتابخانهء آيت اللَّه مرعشى به ش 1124 نگهدارى مىشود . ( فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء آيت اللَّه مرعشى ، ج 3 ، ص 295 - 297 ) .