و بر اعراف ، مردانى [ با مقام و منزلتاند ] كه هر كدام از دو گروه را به نشانههايشان مىشناسند .
بر اعراف مردانى باشند مشرف بر بهشت و دوزخ كه ببينند و بشناسند هر يك از اهل بهشت و دوزخ را به علامتهاى ايشان ، چه بهشتىهاى سپيد روى و چه دوزخيان سياهروى .
آن موضع را از آن جهت اعراف گفتند كه ساكنانش عارف به تمام اوضاع قيامتند و آن ساكنان انبيا و شهدا و افاضل از مؤمنان هستند ، در آنجا منازل و مقامات خود را در بهشت مىبينند و از آن لذت مىبرند و عذاب دوزخ را مشاهده مىكنند و از خلاصى آن مسرور مىگردند .
مؤمنان و محبّان اميرمؤمنان
در روايت آمده :
حارث همدانى كه از محبان و عاشقان اميرمؤمنان است و اكثر اوقات در ملازمت آن منبع سعادت بود ، به آن جناب عرضه داشت : من از دو حالت ترسان و هراسانم ، يكى حالت نزع و جان دادن ، ديگر حالت گذشتن از صراط .
آن حضرت فرمود : اى حارث ! بشارت باد تو را كه من دوستان خود را در اين دو حالت فرو نگذارم و در اين دو وقت خود را به ايشان رسانم كه من ايشان را مىشناسم و آنان نيز مرا مىشناسند و من شفيع آنان باشم و به آتش دوزخ گويم كه ايشان را بگذار كه از محبان و مخلصان منند و آنان را به مقصدشان كه بهشت است رسانم « 1 » .
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 6 / 181 ، باب 7 ، حديث 9 ( مضمون روايت ) .