را مناط اعتبار مدانيد و مگوييد بعض شما به ديگرى كه من زيادتى به تو دارم ، چرا كه من از فلان قبيلهام و پسر فلانىام و استعدادم چنين و چنان است و تو چنين و چنانى ، چرا كه اينها نزد خداوند ارزش ندارد و غير تواضع و بندگى و اطاعت و عبادت نزد آن جناب مناط اعتبار نيست و نيز بايد هيچ كدام از شما با ديگرى در مقام بغى و ظلم نباشد ، چرا كه بغى و ظلم منافى تواضع است و تواضع نمىكند كسى براى خدا مگر اين كه حضرت حق مرتبه او را در دنيا و آخرت بلند مىگرداند .
حضرت رسالت پناه آنچنان متواضع بود كه هرگاه به اطفال مىرسيد بر آنان سبقت سلام مىگرفت .
اصل و ريشهء تواضع از درك جلال و هيبت و عظمت خداست كه هر كس موفق به فهم اين واقعيتها شود سر تواضع به زير اندازد و خود را تسليم آن جناب نمايد ، عبادتى در پيشگاه حضرت او به مرحله قبولى نمىرسد مگر از روى تواضع و فروتنى باشد ، كسى به حقيقت تواضع راه نبرده مگر مقربان و آنان كه متصل به آن حضرتند و دل به عشق او خالص كردهاند كه راه به دست آوردن اين اتصال و خلوص ، معرفت است و معرفت نتيجهء انس با قرآن و دقّت در معارف الهيّه است .
خداوند متعال در قرآن مجيد در مقام بيان تواضع فرموده :
[ وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً ]
« 1 » .
و بندگان رحمان كسانىاند كه روى زمين با آرامش و فروتنى راه مىروند ،
هامش
( 1 ) - فرقان ( 25 ) : 63 .