حلم و بردبارى خواجه نصيرالدين طوسى
محدّث قمى در كتاب پر ارزش « سفينة البحار » مىگويد :
افضل حكما و متكلّمين ، سلطان علما و محقّقان بزرگ وزير خواجه نصير الملّة والدين قدس اللّه روحه در اخلاق و بردبارى و در حلم و حوصله اقتداى به حضرت باقر العلوم عليه السلام كرده ، آنجا كه يك مرد نصرانى در رهگذر به آنجناب گفت : انت بقر ؟ حضرت فرمود : نه ، من بقر نيستم باقرم ، گفت : تو پسر زنى هستى كه شغلش نانوايى است ، حضرت فرمود : اشتباه كردى . گفت : تو فرزند زن سياه چهرهء بد زبانى ، حضرت فرمود : اگر راست مىگويى خدا مادرم را رحمت كند ، اگر دروغ مىگويى خدا تو را بيامرزد ، نصرانى از شدّت حلم و بردبارى حضرت مسلمان شد « 1 » .
خواجه به پيروى از اين حلم است كه وقتى در زمان قدرت و سطوت و وزارتش نامهاى برايش آمد ، در آن نامه به خواجه خطاب شده بود اى سگ ! پسر سگ ! آنجناب جواب نوشت اين موضوعى كه براى من نوشتهاى صحيح نيست ؛ زيرا سگ از حيوانات چهار پاست و پارس كننده و داراى ناخنهاى بزرگ است ولى من قامتم موزون ، پوستم روشن ، ناخنم كوتاه و داراى نطق و ضحكم و اين از امتيازات انسان است ، خواجه در جواب آن مرد يك كلمه زشت ننوشت ، به همين خاطر است كه علامه حلى آن بزرگ مرد جهان دانش در اجازهاش براى خواجه نوشت :
شيخ ما خواجه طوسى برترين فرد اهل زمان در علوم عقليه و نقليه است ، در علوم فلسفى و احكام شرعى بر وفق مذهب اماميه داراى تأليفات زيادى است ،
هامش
( 1 ) - المناقب : 4 / 207 ؛ بحار الأنوار : 46 / 289 ، باب 6 ؛ حديث 12 .