دلبند بىثباتى و دلدار شوم پى * محبوب بىوفايى و مرغوب مبتذل
مسجود احمقان شده چون نار و چون صليب * معبود ابلهان شده چون لات و چون هبل
در چشم اهل دانش و در دست اهل عقل * بىوزن هم چو بادى و چون خاك بىمحل « 1 »
در گير و دار اين اخذ و عطاهاى نامشروع كه هدفى جز هدم اسلام و آثار آن نداشت اگر ائمهء معصومين عليهم السلام از على عليه السلام تا امام عصر و ياران با وفايشان به فرياد اسلام نمىرسيدند و اگر بزرگان دين شيعه از جادهء تبعيد و شهادت و رنج و زحمت و خون نمىگذشتند ، امروز و فردا از اسلام جز اسمى باقى نبود و باور كنيد كه همان اسم خشك هم از دين خدا باقى نمانده بود و به عمر پر بركت دين خاتمه داده مىشد ، از اين جهت امام صادق عليه السلام در اين فصل مسئله اخذ و عطا را متذكر شده و مىفرمايد :
هر كس گرفتن چيزى از مردم در نزدش محبوبتر از بخشش باشد مغبون است ، چه او منفعت دنيا را بر اثر غفلت از بخشش و عطاى در راه خدا كه نفع آخرت است بهتر دانسته است .
سزاوار است انسان آنچه را مىگيرد به حق و موافق شرع باشد و هرگاه مىبخشد در راه حق و به حق و از حق باشد .
چه بسا كه اخذ كننده در برابر اخذش دينش را معامله مىكند كه اين بدترين معامله است و چه بسا عطاكننده كه بر اثر عطايش در معرض سخط و غضب حضرت حق قرار مىگيرد كه مصداق اتم و اكمل اين جمله همان دستگاههاى ستم و عمل كثيفشان هستند و در مرحلهء بعد آنان كه بدون استحقاق از خمس و زكات
هامش
( 1 ) - حميدالدين عمر بن محمود .