تحريكات شيطان دارا مىباشند كه به خوبى مىتوانند دغلكارىهاى شيطان را خنثى نمايند .
بنابراين ، اين شيطان نيست كه دست آدمى را گرفته با اجبار او را بردهء خود مىسازد ، بلكه اين خود انسان است كه نخست همهء وسايل سه گانه را از كار مىاندازد و تحريكات آنها را در درون خود خنثى مىنمايد و دست بردگى به سوى شيطان دراز مىكند و سپس آن موجود پليد شريك زندگى او مىگردد ، اين مطلب در مواردى از قرآن مجيد چنين بيان شده است .
[ وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ ما أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ]
« 1 » .
و شيطان [ در قيامت ] هنگامى كه كار [ محاسبهء بندگان ] پايان يافته [ به پيروانش ] مىگويد : يقيناً خدا [ نسبت به برپايى قيامت ، حساب بندگان ، پاداش و عذاب ] به شما وعدهء حق داد ، و من به شما وعده دادم [ كه آنچه خدا وعده داده ، دروغ است ، ولى مىبينيد كه وعدهء خدا تحقّق يافت ] و [ من ] در وعدهام نسبت به شما وفا نكردم ، مرا بر شما هيچ غلبه و تسلّطى نبود ، فقط شما را دعوت كردم [ به دعوتى دروغ و بىپايه ] و شما هم [ بدون انديشه و دقت دعوتم را ] پذيرفتيد ، پس سرزنشم نكنيد ، بلكه خود را سرزنش كنيد ، نه من فريادرس شمايم ، و نه شما فريادرس من ، بىترديد من نسبت به شركورزى شما كه در دنيا دربارهء من داشتيد [ كه اطاعت از من را هم چون اطاعت خدا
هامش
( 1 ) - ابراهيم ( 14 ) : 22 .