كهكشان يا عالم هشت دقيقه پيش بوده ، با توجه به اينكه زمين خيلى جوانتر از خورشيد است و 2 ميليارد و پانصد ميليون سال از عمرش گذشته ! !
شعراى يمانى نه سال جوانتر به نظر مىرسد ، خوشه پروينى كه تماشا مىكنيم منظرهء پانصد سال پيش اوست .
در شب صاف بىماه با چشم بىسلاح در صورت مرأة المسلسله قطعهء ابر مانندى به بزرگى قرص ماه مىتوان تشخيص داد كه نور ضعيفى مىپراكند ، اين تودهء ابر ، مانند ستارگان سحابى است خارج از كهكشانها .
وضعى كه اكنون از آن به نظر ما مىرسد ، آنچنان است كه در دو ميليون سال پيش داشته ، از آن زمان تاكنون بر ستارگان بىشمار آنچه گذشته در اين باره هيچچيز نمىتوان گفت ، كهكشان مرأة المسلسلة آخرين مرز ديد بشر است ، اما با كمك تلسكوپ مىتوانيم ميلياردها سال نورى پيش برويم .
انوارى كه اجرام اين عالم دور مىپراكنند به نور فسيل موصوف شدهاند ، البته اين انوار بر بيشتر فسيلهايى كه در زمين به دست آمدهاند مقدمند ، شگفت آنكه نورى آنچنان ضعيف كه ورقهء شفاف نازكى ، يا ذره غبارى مانع تابش آن مىشود با سرعت سيصد هزار كيلومتر در ثانيه صد ميليون راه پيموده ، ظهور همين انوار كه از بسيار دور به ما مىرسند خلأ نسبى فضا را ثابت مىكند و تصويرى از عظمت دستگاه آفرينش را آشكار مىسازد ، در اينجاست كه بايد سر تعظيم و تكريم و سپاس و شكر و مدح و حمد به پيشگاه او برداشت و با همهء وجود فرياد زد .
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ]
« 1 » .
همهء ستايشها ، ويژهء خدا ، مالك و مربّى جهانيان است .
هامش
( 1 ) - فاتحة ( 1 ) : 2 .