[ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ]
« 1 » .
پس به هر كجا رو كنيد آنجا روى خداست .
و غير ذات محيط او را نشناسد ، ذاتى كه قرآن مىفرمايد :
[ أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ ]
« 2 » .
آگاه باش ! كه يقيناً او به همه چيز [ با قدرت و دانش بىنهايتش ] احاطه دارد .
از چنين توحيدى است كه قرآن از زبان ابراهيم عليه السلام خبر مىدهد :
[ إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ]
« 3 » .
من به دور از انحراف و با قلبى حقگرا همهء وجودم را به سوى كسى كه آسمانها و زمين را آفريد ، متوجه كردم و از مشركان نيستم .
و غسل و شستن دو دست عبارت است از بىالتفاتى نسبت به متاع دنيا و آخرت ؛ متاع دنيا مانند مال و جاه و اهل و ولد و متاع آخرت مثل علم و زهد و طاعت ، البته آن التفاتى كه عبد را از مولا دور كند .
زيرا التفات به طاعت و خود را به خاطر آن مستحق تعظيم شمردن نزد اهل اللّه معصيت است كه در روايات آمده ، گناهى كه تو را ناراحت كند ازعبادتى كه عجبآور باشد بهتر است و تو اگر پس از گناه داراى توبه شوى ، داراى بهترين عمل شدى و دنيا بر اهل آخرت حرام و آخرت بر اهل دنيا حرام و هر دو بر اهل اللّه حرام است « 4 » .
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) : 115 .
( 2 ) - فصلت ( 41 ) : 54 .
( 3 ) - انعام ( 6 ) : 79 .
( 4 ) - عوالى اللآلى : 4 / 119 ، الجملة الثانية فى الاحاديث المتعلقة ، حديث 190 .