يعنى وقتى صفاى ظاهر با باطن جمع شود ، نور على نور است و به عبارت ديگر وقتى نور شرع كه از وضوى فقهى حاصل مىشود و نور بصيرت كه از توحيد و توجه و عمل خالص به دست مىآيد ، نور على نور و سبب ثبات و استقامت سالك در طريق مستقيم دنيا و آخرت است ، چنان كه در قرآن كريم آمده :
[ يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ ]
« 1 » .
خدا مؤمنان را به سبب اعتقاد و ايمانشان در زندگى دنيا و آخرت ثابت قدم و پابرجا مىدارد .
بيان اسرارى ديگر
اما وضو نزد اهل حقيقت كه از آن به طور مطلق تعبير به طهارت شده ، عبارت است از طهارت سر از مشاهده غير مطلقاً .
نيت در آن به اين است كه سالك در سرش نيت كند ، براى ابد غير او نبيند و به غير او توجه نكند ؛ زيرا هركس در باطن به غير او توجه كند مشرك به شرك خفى است و مشرك چنان كه در قرآن آمده نجس است و طهارت جز به اين نيت و عمل به آن كه عبارت از تحقق توحيد حقيقى است ميسر نيست ، توحيدى كه با تمام قدرت شرك را از همهء نواحى وجود دفع و رفع مىكند .
اما شستن صورت در حقيقت شستن صورت حقيقى وجود يعنى سر باطن از آلودگى توجه به غير است ، همانطورى كه غير وجه كريم حضرت او مشاهده نشود كه در قرآن آمده :
هامش
( 1 ) - ابراهيم ( 14 ) : 27 .