بگذرد ؛ زيرا فرشته فاقد شهوت است و نمىتواند تنزّل كند .
مولوى در تفسير حديثى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و در بعضى كتب از اميرالمؤمنين عليه السلام نقل شده كه يكى از اين دو بزرگوار عليهما السلام فرمودهاند :
خداوند ملائكه را آفريد و عقل را حقيقت آنان ساخت و چهارپايان را آفريد و شهوت را در بافت آنان به كار برد و آدميان را آفريد و عقل و شهوت را در آنان تركيب كرد ، كسى كه عقلش بر شهوتش غلبه كند از ملائكه برتر است و كسى كه عقلش مغلوب شهوت گردد از حيوان پستتر است « 1 » ، تفسير جالبى به مضمون زير دارد :
در حديث آمد كه يزدان مجيد * خلق عالم را سهگونه آفريد
يك گروه را جمله عقل و علم وجود * آن فرشته است و نداند جز سجود
نيست اندر عنصرش حرص و هوى * نور مطلق زنده از عشق خدا
يك گروه ديگر از دانش تهى * هم چو حيوان از علف در فربهى
او نبيند جز كه اصطبل و علف * از شقاوت غافل است و از شرف
زان سيم هست آدميزاد و بشر * از فرشته نيمى و نيمش ز خر
نيم خر خود مايل سفلى بود * نيم ديگر مايل علوى شود
تا كدامين غالب آيد در نبرد * زين دو گانه تا كدامين برد نرد
عقل اگر غالب شود پس شد فزون * از ملايك اين بشر در آزمون
شهوت ار غالب شود پس كمتر است * از بهائم اين بشر زان كابتر است
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة : 15 / 209 - 210 ، باب وجوب غلبة العقل على الشهوة وتحريم العكس ، حديث 2 .