دين ، عقل ، حيا ، خوش خلقى و موافق شرع و عقل زيستن و پنج چيز است كه اگر در هركس نباشد ، زندگى گوارايى ندارد : سلامتى ، امنيّت ، بىنيازى ، قناعت و يار موافق .
قالَ الرِّضا عليه السلام : صَديقُ كُلِّ امْرِئٍ عَقْلُهُ وَعَدُوُّهُ جَهْلُهُ « 1 » .
حضرت رضا عليه السلام فرمود : دوست هركسى عقل اوست و دشمن او جهلش .
على عليه السلام به فرزندش حضرت مجتبى عليه السلام چنين وصيّت مىفرمود : فرزندم ! فقرى شديدتر از جهل نيست و بىعقلى سختترين ندارى است ؛ تنهايى و وحشتى و حشتناكتر از خودبينى نمىباشد ؛ حسب و افتخارى از حسن خلق بهتر نيست ، ورعى چون خوددارى از محارم وجود ندارد ؛ عبادتى بالاتر از انديشه در صنع خدا نمىباشد ؛ عقل ، دوست مرد و حلم ، وزير انسان و نرمى ، پدر آدمى و صبر از بهترين ياران و پشتيبانان انسان است ؛ پسرم ! عاقل چارهاى ندارد جز اين كه بيناى به شأنش باشد و بايد زبانش را حفظ كرده و اهل زمانش را بشناسد ؛ از جمله بلاها ندارى است و بدتر از آن مرض بدن است و از آن بدتر بيمارى قلب است ؛ از جمله نعمتها وسعت و گشايش مالى است ، از آن بهتر سلامتى بدن و بهتر از آن تقواى قلب است . . . « 2 »
قالَ رَسُولُ اللّه صلى الله عليه و آله : يا مَعْشَرَ قُرَيْشَ إِنَّ حَسَبَ الْمَرْءِ دينُهُ وَمُرُوَّتُهُ خُلْقُهُ وَأَصْلُهُ عَقْلُهُ « 3 » .
هامش
( 1 ) - الكافى : 1 / 11 ، كتاب العقل والجهل ، حديث 4 ؛ علل الشرايع : 1 / 101 ، باب 88 ، حديث 2 ؛ بحار الأنوار : 1 / 87 ، باب 1 ، حديث 11 .
( 2 ) - كشف الغمة : 1 / 384 ، فصل فى ذكر مناقب شتّى ؛ بحار الأنوار : 1 / 88 ، باب 1 ، حديث 13 .
( 3 ) - الكافى : 8 / 181 ، خطبة لأميرالمؤمنين ، حديث 203 ؛ بحار الأنوار : 1 / 89 ، باب 1 ، حديث 14 .