رَبُّكَ وَ لِذَ لِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ » « 1 »
اگر پروردگارت مىخواست يقيناً تمام مردم را [ از روى اجبار ، در مسير هدايت ] امّت واحدى قرار مىداد ، [ ولى نخواست به همين سبب ] همواره [ در امر دين ] در اختلافاند . * مگر كسانى كه پروردگارت به آنان رحم كرده و به همين سبب آنان را آفريده است . و فرمان حتمى پروردگارت تحقق يافت كه همانا دوزخ را از همهء جن و انس [ كه راه كفر و عناد را برگزيدند ] پر خواهم كرد .
در آيات ديگر قرآن ، فلسفهء آفرينش بشر بر اساس عبادت و آزمايش و رحمت قرار گرفته است و هر سه محور ، بر يك نقطه تمركز دارند و آن كمال آدمى است .
بنابراين همه مردم بلكه همه مخلوقات هستى اختلاف دارند ، مگر آنانى كه در سايهء لطف و رحمت حقّ گرفتار اختلاف نشوند و براى اين منظور خداوند متعال وحدت كلمه را براى آنان آفريد . پس انسان در انتخاب راه آزاد است ولى به خاطر پذيرش راه باطل جهنّمى مىشود .
نمونهء روشن اختلاف مردم در مسأله امامت معصوم است . آن گروه كه در خط اهل بيت و پيشوايان معصوم عليهم السلام قرار گرفتهاند مشمول رحمت شدهاند و ديگر مردمانى كه از خط خارجند ؛ منحرف هستند . خداوند با قرار دادن فطرت و عقل از درون وانبياى گرامى و كتب آسمانى از بيرون ، حجّت را بر همه تمام كرده است و عامل وحدت تنها امدادهاى الهى است و امكانات دنيوى و مادّى ، امورى مقطعى و خيالى و نابود شدنى مىباشد ؛ زيرا راه شريعت و ديانت است كه هدف آفرينش بشر را سامان مىدهد و نفس آدمى كه مركز دگرگونىهاى خير و شرّ است ؛ پرورش
هامش
( 1 ) - هود ( 11 ) : 118 - 119 .