شكيبايى او بر گرسنگى بيش از صبر او بر تشنگى است . اين به خاطر آن است كه بدن انسان به آب بيش از نان نيازمند است ، چونكه آدمى براى نوشيدن ، شستن خود و لباس و سيراب كردن حيوانات و آبيارى مزرعه ، به آب نياز دارد .
پس براى نيازهاى فراوان ، آب به راحتى در دسترس قرار گرفته تا انسان براى خريدن و تحصيل آن در دشوار و رنج بسيار نيفتد .
اما نان جز با رنج و تلاش و حركت به دست نمىآيد ؛ تا انسان به خاطر بيكارى و بطالت در سرمستى و فساد غوطهور نگردد . آيا نمىبينى كه كودك را با اينكه به سنّ آموزش نرسيده است به نزد مربّى مىگذارند ، تا از بازى فسادانگيز و مزاحمت براى خانواده به دور ماند ؟ !
انسان اين گونه است اگر مشغول نباشد ، بر اثر سرمستى و خوشحالى و بيكارى ، سبب زيان خود و نزديكانش مىگردد . براى فهم اين واقعيّت به كسانى بنگر كه در ثروت و رفاه و خوشى بزرگ شدهاند ، كارشان به كجا كشيده است . » « 1 »
پراكندگى آفرينش انسان
سنّت الهى در گوناگونى و پراكندگى آفرينش انسان بر اساس آزادى و انتخاب افكار و عقايد و اعمال نيك و شرّ بوده است . اگر همه انسانها يك دست و امّتى يكسان بودند ، ديگر اختيار و انتخاب معنايى نداشت ؛ و اين اختلاف مردم در انديشه و نژاد و ملّيّت دليل بر قدرت آزادى و ارادهء استقلالى آنان است . ولى خداوند متعال هم سايهء رحمت خود را بر همهء آفرينش افكنده است كه به تكامل روحى و معنوى برسند .
وَ لَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَ حِدَةً وَ لَايَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَن رَّحِمَ
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 3 / 62 - 67 ، باب 4 ، حديث 1 ؛ توحيد المفضّل : 48 - 55 ، با كمى تلخيص .