دراين باره رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله به ابوذر فرمود :
عَلَيْكُمْ بِمُذاكَرَةِ الْعِلْمِ فَإِنَّ بِالْعِلْمِ تَعْرِفُونَ الْحَلالَ مِنَ الْحَرَامِ ، يا أَباذَرٍّ ! الْجُلُوسُ ساعَةً عِنْدَ مُذاكَرَةِ الْعِلْمِ خَيْرٌ مِنْ عِبادَةِ سَنَةٍ صِيامٍ نَهارُها وَ قِيامٍ لَيْلُها . « 1 »
بر تو باد به گفتگوى علمى ، پس به سبب دانش حلال از حرام شناخته مىشود .
اى اباذر ! يك ساعت نشستن براى گفتگوى علمى ، براى تو از عبادت يك سال كه روزش را روزه بدارى و شبش را به نماز بايستى ، بهتر است .
از ديدگاه معصومان عليهم السلام و متون اسلامى ، عبادات ، نقشى بنيادى در پيدايش و پيوستگى فروغ دانش و معرفت دارند . از اين رو احاديثى كه علم را برتر از عبادت مىدانند ، تخريب يا انكارِ نقش سازندهء عبادت در كنار علم نيست ؛ بلكه تأكيد بر همراه ساختن عبادت با علم براى دورى جستن از عبادت ناآگاهانه است كه نه تنها بىارزش بلكه خطر ساز است .
بنابراين با بررسى سيرهء عملى اهل بيت عليهم السلام دربارهء شب قدر و عنايت ويژه كه آنان به راز و نياز و عبادت و اذكار ، در چنين شبهاى حساس داشتهاند و رهنمودها و سفارشهايى كه به بهرهگيرى بيشتر از آن شبها فرمودهاند ، به دست مىآيد : به غير از موارد استثنايى ، بايد زمانِ محدود ، صرف عبادت و ذكر و تلاوت قرآن و نيايش و انس شبانه با خداى متعال گردد . و از سرگرمى و تفريحى كه انسان را از ياد خداوند غافل مىسازد ، دورى نمود .
امام حسن عليه السلام در روز عيد فطر بر گروهى گذشت كه سرگرم بازى و شادى بودند ، بالاى سر آنان ايستاد و فرمود :
خداوند ماه رمضان را ميدان مسابقهء خلق خود قرار داد ، تا به سبب طاعت او
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 1 / 203 ، باب 4 ، حديث 21 ؛ جامع الأخبار : 38 .