عموم مردم اعم از باسواد و بىسواد ، در هر نقطهاى از جهان كه باشند مىتوانند از اين تقويم طبيعى استفاده كنند ، نه تنها آغاز و وسط و آخر ماه را مىتوان با آن شناخت بلكه با دقت ، روزهاى ماه را نيز مىتوان تشخيص داد ، و بديهى است نظام زندگى اجتماعى بشر بدون تقويم يعنى يك وسيلهء دقيق و عمومى براى تعيين تاريخ امكانپذير نيست ، به همين دليل خداوند بزرگ براى نظام زندگى اين تقويم جهانى را در اختيار همگان قرار داده است .
يكى از امتيازات قوانين اسلام اين است كه دستورهاى آن معمولًا بر طبق مقياسهاى طبيعى قرار داده شده است ، زيرا مقياسهاى طبيعى وسيلهاى است كه در اختيار همگان قرار دارد و گذشت زمان اثرى بر آن نمىگذارد ، به عكس مقياسهاى غيرطبيعى كه در اختيار همه نيست حتى در عصر ما هنوز همهء مردم نتوانستهاند از مقياسهاى جهانى استفاده كنند ، لذا مىبينيم اسلام مقياس را گاهى وجب ، گاهى گام ، و گاهى بند انگشتان ، و گاهى طول قامت ، و در مورد تعيين وقت :
غروب آفتاب و طلوع فجر و گذشتن خورشيد از نصف النهار ، و رؤيت ماه قرار داده است . » « 1 » قرآن مجيد گذشته از آيهء قبل ، بيست و هفت بار مسئلهء قمر را در آيات كريمهاش مطرح فرموده است . گاهى ماه و خورشيد را دو وسيلهء حساب در زندگى معرفى مىكند :
فالِقُ الاْصْباحِ وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً » « 2 »
شكافندهء صبح [ از پردهء تاريك شب است ] و شب را براى آرامش قرار داد ، و خورشيد و ماه را وسيلهاى براى محاسبه و اندازهگيرى زمان مقرّر فرمود .
هامش
( 1 ) - تفسير نمونه : 2 / 10 و 11 ، ذيل آيهء 189 سورهء بقره .
( 2 ) - انعام ( 6 ) : 96 .