« ممكن است منظور اين باشد كه گردش منظم و حركت مرتب اين دو كرهء آسمانى موجب مىشود كه شما بتوانيد برنامههاى مختلف زندگى خود را تحت نظام و حساب درآوريد .
بعضى احتمال دادهاند كه منظور اين است كه خود اين دو كرهء آسمان تحت نظام و حساب و برنامه است .
بنابراين در صورت اول اشاره به يكى از نعمتهاى الهى براى انسانهاست . و در صورت دوم اشاره به يكى از نشانههاى توحيد و دلايل اثبات وجود خداست ، و ممكن است اشاره به هر دو معنا بوده باشد .
در هر صورت اين موضوع بسيار جالب توجّه است كه ميليونها سال كرهء زمين به دور خورشيد و ماه به دور زمين گردش مىكند و بر اثر آن قرص آفتاب در برابر برجهاى دوازده گانهء فلكى در نظر ما زمينيان حركت مىنمايد ، و قرص ماه با هلال منظم خود و تغيير تدريجى و نوسان مرتب ظاهر مىشود .
اين گردش به قدرى حساب شده است كه حتى لحظهاى پس و پيش نمىشود .
اگر طول مسير زمين را به دور خورشيد در نظر بگيريم كه در يك مدار بيضى شكل كه شعاع متوسط آن 150 ميليون كيلومتر است مىگردد ، با آن نيروى عظيم جاذبهء آفتاب ، و همچنين كرهء ماه كه در هر ماه مسير دايره مانند خود را با شعاع متوسط 384 هزار كيلومتر طى مىكند ، و نيروى عظيم جاذبهء زمين دائماً آن را به سوى خود مىكشد ، آنگاه متوجه خواهيم شد كه چه تعادل دقيقى در ميان نيروى جاذبهء اين كرات از يك سو ، و نيروى گريز از مركز آنها از سوى ديگر برقرار شده است كه در سير منظم آنها لحظهاى وقفه يا كم و زياد ايجاد نمىكند ، و اين ممكن نيست مگر در سايهء يك علم و قدرت بى انتها كه هم طرح آن را بريزد و هم دقيقاً آن را اجرا كند ، لذا در پايان آيه مىگويد ، اين اندازهگيرى خداوندى است كه هم توانا و
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 201
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٠١